مىبرند . بايد توجه داشته باشيد . شما مىدانيد كه در مشكلاتى كه سابق بود از زمان ميرزاى شيرازى « 1 » تا حالا ، مشكلات در بازارها حل مىشد . اگر يك وقت يكى از علماى تهران به واسطهء بدرفتارى دولتهاى زمان قاجار مىخواست از تهران برود ، بازار مىبست . و همان بود كه آنها توبه مىكردند و آن عالم را با التماس نگه مىداشتند . اين بازار است كه بايد درست توجه بكند و قشرهاى مختلفى كه دارد توجه بكند ، و مساجد را آباد كنند و مساجد را پُر بكنند از جمعيتهاى خودشان . در ممالك اهل سنت ، آنكه من ديدم در حجاز ، وقتى كه اذان ظهر گفته مىشود بازارها بسته مىشود يا باز است و شُرطه « 2 » آن را حفظ مىكند و مىروند مسجد الحرام براى نماز يا مسجد النبى براى نماز .
بازار بايد مظهر تام اسلام و عدالت باشد . بازار بايد احتراز كند از چيزهايى كه مخالف دستورات اسلام است . و اقبال كند به آن چيزهايى كه موافق دستورات اسلام است . از ربا بازار بايد مُطهّر باشد . اگر در بين بازاريها اشخاصى باشند كه خداى نخواسته ربا مىخورند ، خود بازاريها آنها را نصيحت كنند . مبادا يك همچو مرضى توسعه پيدا بكند و مملكت ما را به نابودى بكشد . رباخورى ، بازارها را از بين خواهد برد . مردم را خواهد تباه كرد . مبادا خداى نخواسته در بين بازار يك همچو معصيت بزرگى - كه در رأس معاصى ، خدا قرار داده است و آن را بالاتر از زنا « 3 » و در حكم مقاتله با خدا قرار داده است « 4 » - مبادا يك وقت در بازار يك همچو امرى باشد . و انصاف نيست كه در بازار گرانفروشى باشد . در موقعى كه مردم ايران ، زن و بچهء مردم ايران براى جنگزدهها دارند از منافع خودشان مىگذرند و آن چيزى كه دارند هديه مىكنند ، مبادا در يك همچو موقعى در بازار ، اشخاصى پيدا بشوند كه گرانفروشى كنند كه موجب فلج مردم و ناراحتى
هامش
( 1 ) - مرحوم آيت اللَّه ميرزا محمد حسن شيرازى مرجع تقليد شيعيان در دورهء ناصرى كه با فتواى تاريخى خود ، موجب الغاى قرارداد معروف تنباكو شد ، وى به سال 1312 ه . ق . درگذشته است
( 2 ) - در كشورهاى عربى پاسبانهاى شهرى را « شُرْطه » مىگويند
( 3 ) - فروع كافى ، ج 5 ، ص 144 ، ح 1
( 4 ) - اشاره است به آيهء 279 ، سورهء بقره : «فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ» پس اگر ترك ربا نكرديد آگاه باشيد كه به جنگ خدا و رسول برخاستهايد ، و اگر از اين كار پشيمان گشتيد اصل مال براى شماست ، به كسى ستم نكردهايد و ستم نديدهايد .