در آنجا ، تهذيب هم باشد ، تعهد هم باشد ، يك كشورى را اينها مىتوانند به سعادت برسانند . و اگر حوزههاى علميه مُهذَّب باشند و متعهد باشند ، يك كشور را مىتوانند نجات بدهند . علمِ تنها اگر ضرر نداشته باشد ، فايده ندارد . تمام اين ، وقتى ما به يك نظر وسيعى به همهء دنيا و به همهء دانشگاههايى كه در دنيا هست بيندازيم ، تمام اين مصيبتها كه براى بشر پيش آمده است ريشهاش از دانشگاه بوده . ريشهاش از اين تخصصهاى دانشگاهى بوده . اين همه ابزار فناى انسان و اين همه پيشرفتهايى كه به خيال خودشان در ابزار جنگى دارند ، اساسش از دانشمندانى بوده است كه از دانشگاه بيرون آمدهاند . دانشگاهى كه در كنار او اخلاق نبوده است ، در كنار او تهذيب نبوده است . و تمام فسادهايى كه در يك ملتى يا ملتها پيدا شده است از حوزههاى علميهاى بوده است كه متعهد به دستورات اسلامى نبودهاند . تمام اين اديانى كه ساخته شده است از دانشمندان و علما سرچشمه گرفته است . علمى كه پَهْلوىِ او اخلاق و تعهد اسلامى نبوده است ، تهذيب نبوده است ، دنيا را دانشگاه به فساد كشانده است . و دنيا را دانشگاه مىتواند به صلاح بكشد . دانشگاههاى سرتاسر جهان اگر موازين انسانى را ، اخلاق انسانى را ، آنچه كه در فطرت انسان است ، در كنار تعليم و تعلّم قرار بدهند ، يك عالَم ، عالَم نور مىشود . و اگر تخصصها و علمها منفصل باشد از اخلاق ، منفصل باشد از تهذيب ، منفصل باشد از انسان آگاه ، انسان متعهد ، اين همه مصيبتهايى كه در دنيا پيدا شده است از همان متفكرين و متخصصين دانشگاهها بوده . اين دو مركز - كه مركز علم است - هم مىتواند مركز تمام گرفتاريهاى بشر باشد و هم مىتواند مركز تمام ترقيات معنوى و مادى بشر باشد . علم و عمل ، علم و تعهد به منزلهء دو بال هستند كه با هم مىتوانند به مراتب ترقى و تعالى برسند .
اهميت نقش دانشگاه در جامعه
شما پنجاه سال ديديد كه در اين حكومت جائر ، دانشگاه بود ، اساتيد دانشگاه بودند و كشور ما را همان اساتيد دانشگاه و همان دانشگاهها كشاندند به دامن ابرقدرتها . اين فاجعه بوده است براى اين ملت كه ابزار عملش ، دست كسانى باشد كه متعهد نيستند و به