دارد ، انسانى كه متعهد است ، انسانى كه مهذب است ، دست ظالم را كوتاه مىكند لكن مقصد همين نيست . اين يكى از خدمتهايى است كه مىكند . آزادى براى مردم تأمين مىكند . لكن اين يكى از مقاصد است ؛ همه اين نيست . استقلال براى كشور تأمين مىكند لكن همهء مقصد اين نيست . رفاه براى امت درست مىكند لكن مقصد اين نيست .
تربيت همه جانبه انسان ، هدف اصلى
انسان حيوان نيست ، انسان يك موجودى است كه در طرف سعادت به بالاترين مقام مىرسد ، در طرف كمال به بالاترين مقام موجودات مىرسد ؛ و اگر انحراف داشته باشد ، از پست ترين موجودات پست تر است . انبيا كه ديدند مردم در هلاكت هستند از حيث اخلاق ، از حيث عقايد ، از حيث اعمال ، مكتبهايى را خداى تبارك و تعالى به آنها الهام كرد تا نجات بدهد انسان را به همهء ابعادى كه دارد ، اگر انسان حيوانى بود مثل ساير حيوانات ، لكن حيوانى كه تدبير دارد ، حيوانى كه اهل صنعت است ، اگر اين بود ، احتياج به آمدن انبيا نداشت ؛ براى اينكه اين راه راهى است كه ماديين خودشان ادراك مىكنند . آمدن انبيا براى اين است كه آن راههايى كه بشر نمىداند ، آن حقايقى را كه انسان نمىداند ، به آنها تعليم بفرمايند . انبيا براى راهنمايى يك مقام بالاتر ، يك مقام انسانى بالاتر ، آمدهاند . قرآن كتاب آدمسازى است ؛ براى آدم ساختن آمده است . كتاب حيوانسازى نيست ؛ كتاب تعمير ماديت نيست ؛ همه چيز است . انسان را به تمام ابعاد تربيت مىكند . ماديات را قبول دارد در پناه معنويات ؛ و ماديات را تَبَع معنويات قرار مىدهد .
راه طولانى براى ساختن كشورى اسلامى
مملكت ما وقتى مملكت اسلامى است كه تعاليم اسلام در آن باشد . اگر تعاليم اسلامى در آن نباشد ، اسلامى نيست ؛ هر چه ما بگوييم « جمهورى اسلامى » ، جمهورى اسلامى لفظ نيست . با رأى ما جمهورى اسلامى تحقق پيدا نمىكند . بله ، رژيم رسمى رژيم جمهوريت مىشود لكن اسلامى نمىشود مگر آنكه احكام اسلام در او جارى