كند ، هر كدام ديگرى را طرد كند و اينها ، يا بعضى آنها دانسته اين كارها را مىكردند ، و از عمال ابتدايى خارجيها بودند ، و [ يا ] بعضى آنها هم ملتفت قضيه نبودند كه دارند آنها را مىكشند به يك راهى كه مخالف با مصلحت كشور خودشان است .
اساساً باب احزاب ، از اول كه پيدا شده است و اينها با هم جنگ و نزاع كردند ، به نظر مىرسد كه با دست ديگران [ بوده ] براى اينكه اينها با هم مجتمع نشوند . و آنها از اجتماع يك تودهاى مىترسند ، از اين جهت به واسطهء اينكه اينها مجتمع با هم نشوند و مربوط با هم نباشند ، اين امر را كردند و خودشان هم يك چيزى ، صورتى آنجا درست كردند كه اينها ببينند كه مثلًا در مجلس انگلستان حزب كارگر داريم و حزب مثلًا كذا ؛ خوب ما هم خوب است داشته باشيم ! اما آنها يكجور ديگر فكر مىكنند ، اينهايى كه از آنها اخذ مىكنند يك جور ديگرى فكر مىكنند . اينها وقتى كه با هم دو حزب تشكيل دادند ، دو جبههء مخالف و دو جبههء دشمن تشكيل مىدهند ! اين دشمن اوست ، او هم دشمن اوست ، و آنها استفادهاش را مىكنند ! آنها بازى مىدهند اينها را كه البته مملكت متمدن بايد حزب داشته باشد ، احزاب داشته باشد ؛ خوب پس ما هم بايد احزاب داشته باشيم ! اما احزابى كه ما درست مىكنيم اين طورى است كه اين حزب با آن حزب تمام عمرش را صرف مىكند در اينكه اين او را بكوبد و او اين را بكوبد .
از اول اين طورى زاييده شد احزاب در ايران - به حَسَب نظر من . حالا هم كه به صورتهاى ديگرى درآمده است ؛ حالا هم انسان مىبيند كه اينها باز با هم همين طور دشمنى مىكنند و مخالفت مىكنند . و اين را هم من احتمال مىدهم كه يك دستى از خارج در كار باشد . همين ديشب دو - سه نفر ، چند نفرى كه از يك جايى آمده بودند ، شكايت از اين مىكردند كه در فلان جا كه ما هستيم دستجات با هم مخالفند ؛ اين از او بدگويى مىكند ، او از او بدگويى مىكند . و اين موجب تأسف است كه شمايى كه يك جمعيتى هستيد در خارج ، يك ثروتى هستيد از مملكت ما در خارج ، و بايد اسلام ، كشور شما از شما استفاده كند ، فردا كه وارد در كشورتان مىشويد بايد استفاده بدهيد به كشور ، كشور خودتان را آباد كنيد ، الآن با هم در اينجا به جنگ و گريز هستيد ؛ و به قول
صحيفه امام ( مجموعه آثار امام خمينى ) ( فارسى ) — صفحة 276
مساهمون: السيد الخميني
ص٢٧٦