مصاحبه [ با نشريهء « اونيتا » دربارهء اسلام و مدرنيزه كردن ايران ]
زمان : 23 آذر 1357 / 13 محرّم 1399
مكان : پاريس ، نوفل لوشاتو
موضوع : اسلام و مدرنيزه كردن ايران - نفى سازش با رژيم
مصاحبهكننده : خبرنگار نشريهء « اونيتا » ارگان حزب كمونيست ايتاليا
سؤال : [ كشور ما ايتاليا با توجه فراوان وقايع ايران و كوشش ملت ايران عليه ديكتاتورى خاندان پهلوى را دنبال مىكند . و در عين حال سخن بعضى از جرايد گوياى اين است كه حكومت اسلامى نسبت به مدرنيزه كردن ايران توسط شاه يك قدم عقب است ، در اين مورد نظر شما چيست ؟ ]
جواب : به تصديق خود شما خاندان پهلوى يعنى شاه و پدرش بيش از پنجاه سال است كه با ديكتاتورى بر ايران حكومت مىكنند ، و با پشتيبانى قدرتهاى استعمارى از هيچ جنايتى به ملت ايران دريغ نكردهاند . ذخاير كشور ، مخصوصاً نفت را در اختيار اجانب گذاشتهاند . هر گونه فرياد آزاديخواهى و اعتراض به ديكتاتورى را با سرنيزه خاموش كردهاند . قتل عامهاى مكررى در اين پنجاه سال به دست اين دودمان انجام شده است . آزادى به تمام معنى از مردم سلب شده است . هيچ گاه مردم حق انتخاب نداشتهاند . گويندگان و نويسندگان كشته شدهاند و يا زندانى هستند و يا ممنوع از گفتن و نوشتن . مطبوعات را از نوشتن حقايق محروم كردهاند و در يك كلمه ، تمامى مبانى بنيادى و دموكراسى را نابود كردهاند ، كه تمامى اين واقعيتهاى تلخ را در يك سال اخير ، هم شاه و هم اطرافيانش اعتراف كردهاند . و حالا من مىپرسم كه با ملتى تا اين حد ستمديده و سلطانى تا اين حد ديكتاتور ، مدرنيزه كردن كشور چه مفهومى مىتواند داشته باشد ؟ آيا طلاى سياه ما را تاراج كنند و در ازاى آن ميلياردها دلار اسلحه را در كشور انبار كنند . اين معنى نوسازى كشور است ؟ تأسيس كارخانجات صنعتى مونتاژ با سرمايههاى خارجى و سرمايههاى وابستگان داخلى آنها از جمله خود شاه كه مملكت را به طرف يك مستعمرهء تمام عيار پيش مىبرد و كارگر ايرانى را با دستمزدهاى ناچيز در خدمت آنها در مىآورد