نكات صدقات همين كم شدن علاقه به دنيا است ، و لهذا مستحبّ است كه انسان چيزى را كه دوست مىدارد و مورد علاقهاش هست صدقه دهد ، چنانچه در كتاب كريم الهى مىفرمايد :
لَنْ تَنالُوا البِرَّ حَتّى تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّون
. « 92 » و اگر علاقه به فخر و تقدّم و رياست و استطالت دارد ، اعمال ضدّ آن را بكند و دماغ نفس امّاره را به خاك بمالد تا اصلاح شود .
و بايد انسان بداند كه دنيا طورى است كه هر چه آن را بيشتر تعقيب كند و در صدد تحصيل آن بيشتر باشد ، علاقهاش به آن بيشتر شود و تأسّفش از فقدان آن روز افزون گردد ، گوئى انسان طالب چيزى است كه به دست او نيست .
گمان مىكند طالب فلان حدّ از دنيا است ، تا آن را ندارد از آن تعقيب مىكند و در راه آن تحمّل مشاقّ مىكند و خود را به مهالك مىاندازد ، همين كه آن حدّ از دنيا را به دست آورد ، براى او يك امر عادى مىشود و عشق و علاقهاش مربوط مىشود به چيز ديگرى كه بالاتر از آن است و خود را براى آن به زحمت و مشقّت مىاندازد و هيچگاه عشقش فروننشيند ، بلكه هر دم روز افزون شود و زحمت و تعبش بيشتر گردد . و اين فطرت و جبلّت را هرگز وقوفى نيست . و اهل معرفت با اين فطرت اثبات بسيارى از معارف كنند كه بيان آن از حوصلهء اين اوراق خارج است و اشاره به بعض اين مطالب در احاديث شريفه شده ، چنانچه در كافى شريف از حضرت باقر العلوم ( ع ) روايت نموده كه « مثل حريص به دنيا مثل كرم ابريشم است كه هر چه به دور خود آن را بيشتر مىپيچد از خلاص شدن دور تر شود تا آن كه از اندوه بميرد . » « 93 » و از حضرت صادق عليه السلام مروى است كه « مثل دنيا مثل آب دريا است كه هر چه انسان تشنه از آن بخورد تشنهتر گردد تا او را بكشد . » « 94 »
هامش
( 92 ) - « به نيكويى ( و احسان خدا ) نمىرسيد تا آنكه از آنچه دوست مىداريد انفاق كنيد . » ( آل عمران - 92 )
( 93 ) - اصول كافى ، ج 3 ، ص 202 ، « كتاب الايمان و الكفر » ، « باب ذمّ الدّنيا و الزّهد فيها » ، حديث 20 . و « باب حبّ الدنيا و الحرص عليها » ، حديث 7 .
( 94 ) - منبع پيشين ، حديث 24 .