است كه يك گوسفند در مكّه قربانى كند ، و اگر فرستادن به مكّه ممكن نيست ، در شهر خود قربانى نمايد .
مسألهء 716 - كسى كه « طواف حج » را تا آخر ذى الحجّه ترك كند ، اگر از روى عمد باشد حجّ او باطل است ، و بايد سال ديگر اعاده كند و اگر از روى جهل و ناآگاهى باشد ، نيز حجّ او باطل است ( خواه جاهل مقصّر باشد ، يا غير مقصّر ) و علاوه بر اعادهء حج ، احتياط آن است كه شترى هم قربانى كند و اگر از روى سهو و فراموشى بوده ، طواف را قضا مىنمايد ، و حجّ او صحيح است و چنانچه بعد از مراجعت از حج ، يا بيرون رفتن از مكّه متوجّه شود ، و بازگشت براى او مشقّت داشته باشد ، كسى را نايب مىگيرد كه براى او طواف كند و مستحب است سعى را نيز بعد از آن اعاده كند ، و يك گوسفند در منى قربانى نمايد ، و اگر ممكن نشد در وطن خود قربانى كند ، و در اين مدّت چيزى بر او حرام نيست .
مسألهء 717 - هرگاه محرم بر اثر بيمارى قادر بر انجام طواف نباشد تا وقت طواف تنگ شود ، اگر ممكن است ، او را به نحوى ببرند و طواف دهند ( هر چند بر دوش بگيرند ، يا بر چرخ يا تخت بنشانند . البتّه با رعايت شرايط و احكام طواف در حدّ ممكن ) و اگر به اين شكل هم ممكن نباشد ، براى او نايب مىگيرند .
مسألهء 718 - اگر محرم مشغول سعى بين صفا و مروه شود ، سپس يادش بيايد كه طواف را بجا نياورده ، بايد سعى را رها كرده و طواف و نماز طواف را انجام دهد ، و پس از آن سعى را اعاده نمايد .
مسألهء 719 - هرگاه از روى سهو ، يا غفلت ، يا جهل ، طواف را بدون وضو انجام دهد باطل است ، و بايد آن را اعاده نمايد . همچنين اگر با حال جنابت ، يا حيض ، يا نفاس انجام دهد .
مناسك جامع حج ( فارسى ) — صفحة 208
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠٨