1 - عالم به معروف و منكر
كسى كه مىخواهد امر به معروف و نهى از منكر كند بايد معروف و منكر را بشناسد . بسيارند كسانى كه فكر مىكنند امر به معروف مىكنند ، در حالى كه امر به منكر مىكنند ، چون مسئله را نمىدانند و يا گمان مىكنند كه نهى از منكر مىكنند ، در حالى كه نهى از معروف مىكنند .
آيا علم به معروف و منكر شرط تكليف است يا شرط واجب ؟ به عنوان مثال استطاعت شرط وجوب حجّ است ولى وضو شرط نماز واجب است ، تا استطاعت نيايد وجوب حج نمىآيد ، ولى نماز واجب است و وضو شرط آن است نه شرط وجوب ، به عبارت ديگر آيا اين علم مانند استطاعت شرط وجوب است يا مثل وضو شرط واجب است ؟ بعيد نيست كه از قبيل شرط واجب باشد چون امر به معروف و نهى از منكر واجب است و مقدّمهء آن ( علم به معروف و منكر ) هم واجب است ، اگر چه اكثراً آن را از قبيل شرط وجوب مىدانند . اگر در محيط اطراف ما منكرات زيادى انجام شود ، نمىتوانم بگويم چون من نمىدانم امر به معروف و نهى از منكر از من ساقط است .
2 - عدالت
در چيزى كه امر و نهى مىكند عدالت داشته باشد ، يعنى بين افراد فرق نگذارد ، به طورى كه اگر شخص بيگانه كارى انجام دهد آن را منكر بداند ولى اگر فرزند خودش انجام دهد ، منكر نداند . بالاتر از اين
مشكات هدايت ( فارسى ) — صفحة 216
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٦