چهارمين وسيله كه باعث بقاى انسان است ، تنفس است كه اگر دو دقيقه نفس كشيدن انسان قطع شود ، مرگش حتمى است ؛ چون مقاومت سلولهاى مغز انسان در مقابل كمبود اكسيژن ، از تمام سلولهاى ديگر بدن كمتر است و حدّاكثر مقاومتش دو دقيقه است ، انسان مقاومتش در برابر غذا زياد است تا جايى كه بعضى تا پنجاه روز بدون غذا مقاومت كردند ، و در مقابل كمبود آب هم مىشود چند روز مقاومت كرد ، اما در مقابل كمبود هوا ، مقاومت بسيار اندك است .
على عليه السلام مىفرمايد ببينيد خداوند چه قدرتنمايى كرده و اين چهار دستگاه و ابزار مهم را با مصالح ارزان و كم اهميّت ساخته است .
از نظر ارزش مادّى نمىشود براى چشم قيمت گذاشت ، شخصى نابينا حاضر است ميليونها تومان بدهد تا بينايى خود را به دست آورد ، امّا اگر مواد اين چشم را بيرون بياوريم يك تكه چربى است و ارزش مادّى ندارد .
گوش از نظر شكل و دستگاه قيمتى ندارد فقط چند تكّه استخوان است اما از نظر شنوايى و بهرهبردارى از آن بسيار ارزشمند است .
زبان يك تكّه گوشت است ، امّا اعجوبهاى است كه مىتواند جامعه و جهانى را اصلاح كند و يا ممكن است جهانى را بر هم بريزد . يكى از كارهاى مهمّ زبان ، تكلّم است كه با فصاحت و بلاغت سخن مىگويد و باعث تعجّب انسان مىشود ، علاوه بر اينكه كمك مؤثّرى به بلع غذا مىكند ، در جويدن نيز نقش مهمّى دارد ، مرتباً لقمهء غذا را به زير دندانها هل مىدهد و بعد از خوردن غذا و فضاى دهن و دندانها را تميز مىكند ، و در كنار زبان ، خداوند « لبها » را هم در اختيار ما قرار داد كه نقش مؤثّرى در تكلّم دارند چون بسيارى از مقاطع حروف بوسيلهء لبها ادا مىشود ؛ و حتى لبها كمك زيادى به جويدن غذا ، و حفظ رطوبت دهان ، و نوشيدن آب مىكند ؛ در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« إنَّ اللَّهَ تعالى يقولُ : يابْنَ آدَمَ إنْ نَازَعَكَ لِسَانُكَ فيما حَرَّمْتُ عَلَيْكَ فَقَدْ أعَنْتُكَ عَلَيْهِ
گفتار معصومين : درس اخلاق حضرت آية الله العظمى مكارم شيرازى — صفحة 74
مساهمون: سيد محمد عبد الله زاده
ص٧٤