را از من ايمن بداند در روز رستاخيز او را هراسان كنم و اگر در دنيا از من بترسد در روز قيامت او را ايمن گردانم » . « 1 »
امام على عليه السلام مىفرمايند :
« الخَوْفُ سِجْنُ النَّفْسِ عَنِ الذُّنُوبِ ، وَرادِعُها عَنِ الْمَعاصى
؛ ترس ، بازداشتگاه نفس از گناهان وجلوگيرندهء آن از نافرمانىهاست » . « 2 »
و همان حضرت فرموده است :
« مَنْ كَثُرَتْ مَخَافَتُهُ قَلَّتْ آفَتُهُ ؛
آن كه ترس او زياد باشد ، كمتر آسيب ببيند » . « 3 »
و فرمود :
« الخَوْف مَظَنّة الأمْنِ ؛
ميوهء ترس ، امنيّت است » . « 4 »
در جملهء سوم امام مىفرمايند : فقر انسان باهوش را گنگ مىكند و نمىگذارد حرف خود را بزند .
روايات در باب فقر فراوان است كه بعضى از روايات فقر را نكوهش مىكند و بعضى از روايات فقر را ستايش مىكنند و ما خلاصهء اين دو دسته روايات را ذكر مىكنيم و سپس به بررسى اين روايات مىپردازيم .
در مورد نكوهش فقر ، رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايند :
« كادَ الْفَقْرُ أَنْ يَكُونَ كُفْراً
؛ نزديك است كه فقر به كفر بينجامد » . « 5 »
و همان حضرت فرموده است :
« أللَّهُمَّ إنّى أعوذُ بِكَ مِنَ الْكُفْرِ والفَقْرِ ، فقالَ رجلٌ : أَيَعْدلانِ ؟ قالَ : نَعَم
؛ بارخدايا من از كفر و فقر به تو پناه مىبرم . مردى عرض كرد : آيا اين دو با هم برابرند ؟ فرمود : آرى » . « 6 »
ازامام على عليه السلام روايت شدهاست :
« الْفَقْرُ الْمَوْتُ الْأَكْبَرُ
؛ فقر ، مرگ بزرگ است » . « 7 »
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 379
( 2 ) . ميزان الحكمه ، ج 3 ، ص 183
( 3 ) . همان مدرك
( 4 ) . ميزان الحكمة ، ج 3 ، ص 186
( 5 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 307
( 6 ) . كنز العمال ، به نقل از ميزان الحكمه ، ج 7 ، ص 498
( 7 ) . نهج البلاغه ، حكمت 163