اينكه زيربناست اما اگر پشتوانه عملى نداشته باشد بىارزش است و اين را مىرساند كه اعتقاد متزلزل است ؛ چون اگر اعتقاد راسخ باشد محال است كه در اعمال انسان انعكاس پيدا نكند .
شخصى محضر امام صادق عليه السلام آمد و عرض كرد : آيا ايمان همان اعتقاد و شهادتين به زبان است يا عمل هم جزء آن است ؟ امام عليه السلام فرمود :
« الإيمانُ عَمَلٌ كُلُّه ؛
ايمان تمامش عمل است و شهادتين گوشهاى از ايمان است » .
نكتهء مهمّى كه بايد واعظين و مبلغين توجّه داشته باشند اين است كه اگر بخواهيم مواعظ ما در دلها اثر بگذارد بايد ابتدا خود بدان عمل كنيم ، چرا كه در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : « اگر عالمى به سخنش عمل نكند مواعظ او از دلها مىريزد همان گونه كه قطرههاى باران از سنگهاى سخت مىريزد ؛
انَّ العالِمَ اذا لَمْ يَعْمَلْ بِعِلمِهِ زَلَّتْ مَوْعِظَتُهُ عَنِ الْقلبها كَما يَزِلُّ الْمَطَرُ عَنِ الصَّفا
» . « 1 »
قطرههاى باران در سنگ اثر نمىكند اما در خاك نرم فرو مىرود خيس مىكند و چشمه و قنات درست مىشود و بذرها را سيراب مىكند و باغ و مزارع از آن بوجود مىآيد . عالم اگر به علمش عمل نكند نفوذ كلامش به صفر مىرسد .
اميدواريم خداوند توفيق علم همراه با عمل را به همه ما عنايت فرمايد .
* * *
هامش
( 1 ) . مقدّمهء كتاب معالم الدين