كه نورانى است و خالى از غير خداست . قلب نورانى قلب مؤمن است » . « 1 »
هرگاه خدا نعمتى به مؤمن ببخشد شكر مىگويد و هرگاه مصيبتى به او رسد صبر و شكيبايى مىكند . اما قلب وارونه قلب مشركان است همانگونه كه خداوند فرموده است : « أَفَمَنْ يَمْشِى مُكِبّاً عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّن يَمْشِى سَوِيّاً عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ » ؛ آيا كسى كه به رو افتاده راه مىرود به هدايت نزديكتر است يا كسى كه راست قامت در صراط مستقيم گام برمىدارد » ؟ ! « 2 »
اما قلبى كه در آن ايمان و نفاق است ، قلب كسانى است كه در برابر حق و باطل بىتفاوتند ، اگر در محيط حق قرار گيرند تابع حق مىشوند و اگر در محيط باطل باشند گرايش به باطل پيدا مىكنند ، و قلب مهر خورده قلب منافقان است .
يك نوع قلب هست كه روايات روى آن تأكيد دارند و آن « قلب سليم » است كه امام صادق عليه السلام در اين زمينه فرموده است :
« القلبُ السّليمُ الّذى يلقى رَبّهُ ولَيْسَ فيه احَدٌ سِواهُ
؛ قلب سليم قلبى است كه خدا را ملاقات كند در حالى كه غير از او در آن نباشد » . « 3 »
و همان حضرت عليه السلام فرموده است :
« صَاحِبُ النِّيَّةِ الصّادِقَةِ صَاحِبُ القَلْبِ السَّلِيمِ ، لأَنَّ سَلامَةَ القَلْبِ مِنْ هَواجِسِ المَذْكُوراتِ تُخْلِصُ النِّيَّةِ للَّهِ في الأُمورِ كُلِّها
؛ كسى كه نيّت صادقى دارد صاحب قلب سليم است چرا كه سلامت قلب از شرك و شك ، نيّت را در همه چيز خالص مىكند » . « 4 »
برگرديم به حديث مورد بحث كه در صدر مطالب ذكر كرديم . امام على عليه السلام مىفرمايد : قلبت را بوسيلهء موعظه زنده كن ، چون موعظه مانند غذايى است كه به
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 309 ، باب فى ظلمة قلب المنافق
( 2 ) . سورهء ملك ، آيهء 22
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 59
( 4 ) . نوادر الرّاوندى ، به نقل از ميزان الحكمه ، ج 8 ، ص 221