مِمَّا تُحِبُّونَ » ؛ هرگز به ( حقيقت ) نيكوكارى نمىرسيد مگر اينكه از آنچه دوست مىداريد ( در راه خدا ) انفاق كنيد » . « 1 »
در اينكه مقصود از كلمهء « برّ » در اين آيه چيست ؟ مفسّران نظرات مختلفى دارند .
بعضى آن را به معناى بهشت و بعضى به معناى پرهيزكارى و تقوا ، و بعضى به معناى پاداش نيك گرفتهاند ؛ ولى « برّ » معناى وسيعى دارد و به تمام نيكيها واعمال پاك گفته مىشود . بنابراين يكى از شرايط رسيدن به مقام نيكوكاران واقعى ، انفاق كردن از اموالى است كه انسان علاقهء زيادى به آنها دارد .
در ذيل اين آيه در تفاسير آمده است : يكى از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله به نام ابوطلحهء انصارى در مدينه نخلستان و باغى بسيار مصفّا و زيبا داشت ، در آن چشمهء آب صافى بود كه هر موقع پيامبر صلى الله عليه و آله به آن باغ مىرفت ، از آن آب ميل مىكرد و وضو مىگرفت . علاوه برهمهء اينها آن باغ درآمد خوبى براى ابوطلحه داشت . پس از نزول آيهء فوق او به خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد : مىدانى كه محبوبترين اموال من همين باغ است ، و من مىخواهم آن باغ را در راه خدا انفاق كنم تا ذخيرهاى براى رستاخيز من باشد ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : «
بَخٍ بَخٍ ذلِكَ مالٌ رابِحٌ لَك
؛ آفرين برتو ، اين ثروتى است كه براى تو سودمند خواهد بود » سپس فرمود : من صلاح مىدانم كه آن را به خويشاوندان نيازمند خود بدهى ، ابوطلحه دستور پيامبر صلى الله عليه و آله را عمل كرد و آن را درميان بستگان خود تقسيم كرد . « 2 »
7 . خداوند مجازات ثروتمندانى كه انفاق نمىكنند را بيان كرده و مىفرمايد :
« « وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنفِقُونَهَا فِى سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ * يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِى نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنتُمْ تَكْنِزُونَ » ؛ و كسانى كه طلا و نقره را گنجينه ( و ذخيره و
هامش
( 1 ) آل عمران ، آيهء 92 .
( 2 ) تفسير مجمع البيان و صحيح مسلم و صحيح بخارى ذيل آيهء مورد بحث .