نمىكند مگر اينكه خداوند عوضش را به او خواهد داد . « 1 »
3 . صدقه اوّل به دست خدا مىرسد بعد به دست سائل ؛ در روايتى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : «
إنّ الصّدقَةَ تَقَعُ في يَدِاللَّهِ قَبْلَ أنْ تَصِلَ إلى يَدِ السائِل
؛ صدقه پيش از آنكه در دست نيازمند قرار گيرد ، به دست خدا مىرسد » . « 2 »
امام سجّاد عليه السلام مىفرمايد : «
إنّ الصَّدَقةَ لا تَقَعُ في يَدِالْعَبْدِ حتّى تَقَعَ في يَدِ الرَّبِّ
؛ صدقه در دست بنده نمىافتد مگر اينكه قبلًا در دست خدا قرار گيرد » . « 3 »
حتّى در روايتى تصريح شده كه همهء اعمال آدمى را فرشتگان تحويل مىگيرند ، جز صدقه كه مستقيماً به دست خدا مىرسد . « 4 »
اين مضمون از طريق اهل سنّت نيز از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در صحيح مسلم و بخارى آمده است : « هيچ كس از شما صدقهاى از درآمد حلال نمىپردازد - و البتّه خداوند جز حلال قبول نمىكند - مگر اينكه خداوند با دست راست خود آن را مىگيرد ، حتّى اگر يك دانهء خرما باشد ، سپس در دست خدا نمو مىكند تا بزرگتر از كوه شود » . « 5 »
اين احاديث بيانگر اهميّت فوق العادهء خدمات انسانى و كمك به نيازمندان است .
از بعضى احاديث استفاده مىشود كه پيشوايان معصوم گاهى پيش از آنكه صدقهاى را به شخص نيازمند بدهند ، نخست دست خود را به علامت احترام و تعظيم مىبوسيدند ، سپس آن را به نيازمندان مىدادند ، و يا اينكه نخست آن را به نيازمند مىدادند بعد از او مىگرفتند و آن را مىبوسيدند و مىبوييدند و به او باز مىگردانيدند ، چرا كه با دست خدا روبرو بودند .
هامش
( 1 ) تفسير برهان ، ج 3 ، ص 354 ؛ اصول كافى ، ج 2 ، باب الثناء قبل الدعاء ، ح 8 .
( 2 ) تفسير مجمع البيان ، ذيل آيهء 104 سورهء توبه .
( 3 ) تفسير عياشى ، ذيل آيهء 104 سورهء توبه .
( 4 ) همان مدرك .
( 5 ) تفسير المنار ، ج 11 ، ص 33 ؛ بحارالانوار ، ج 96 ، ص 134 .