1 - آيات :
الف ) آيهء « وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ » .
« 1 »
نكاح عام است ، مرحوم طبرسى در مجمع البيان مىفرمايد نكاح دو معنى دارد يكى « عقد » و ديگرى « وطى » و در اينجا در دو معنا استعمال شده است نمىدانيم مراد ايشان استعمال لفظ در اكثر از معناى واحد است يا در يك معنى اعم ، پس وقتى نكاح عام بود از اين صورت آيه مدخولهء أب را هم شامل مىشود خواه مدخولهء أب از راه حلال باشد يا از راه حرام ، به عبارت ديگر هم نكاح صحيح را شامل مىشود و هم وطى نامشروع را .
جواب : اين استدلال ضعيف است به دو دليل :
1 - استقراء در معنى نكاح :
در كتاب اللّه لفظ نكاح در همه جا به معنى عقد است
« إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُنْكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هاتَيْنِ »
، « 2 »
« وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ »
« 3 » و نكاح به معنى وطى نداريم ، فقط در مطلّقهء ثلاث
« فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَهُ »
« 4 » احتمال دارد كه نكاح به معنى دخول باشد كه آن هم به معنى زنا نيست بلكه به معنى عقد همراه دخول است ، البتّه ممكن است در اين مورد هم دخول از خارج فهميده شود ، و فقط به معنى عقد باشد .
2 - اتّحاد سياق در آيه :
در خود آيه
« وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ »
دليل بر ضد وجود دارد ، زيرا اگر « نكح » را بتوانيم به معنى « زنا » بگيريم ،
« لا تَنْكِحُوا »
به معنى ازدواج و در مقام بيان محرمات نكاح است و آيه در مقام بيان حرمت زنا نيست ، چرا كه زنا بر همه حرام است نه اينكه فقط زنا با مزنى بهاى اب حرام باشد پس
« لا تَنْكِحُوا »
به معنى عقد است . حال چطور در يك عبارت يك بار نكاح به معنى عقد و در جاى ديگر به معنى زنا است ، در حالى كه اين خلاف سياق آيه است ، در نتيجه بدون شك نكاح در آيه به معنى عقد است .
ب ) آيهء « وَ أُمَّهاتُ نِسائِكُمْ » :
« 5 »
گفتهاند كه « نساء » ، مزنىّ بهاى اب را هم شامل مىشود ، پس مزنى بهاى اب هم حرام است .
جواب : اين استدلال از دليل قبلى خيلى ضعيفتر است ، چون نساء به معنى همسر است نه به معنى مزنى بها .
نتيجه : استدلال به آيات قرآن در زمينهء اثبات عناوين اربعهء مصاهرة در مورد زنا بسيار بعيد است .
2 - روايات :
اين روايات در پنج باب « 6 » از وسائل آمده است كه باب 6 مهم است . اين احاديث متضافر هستند و در بين آنها روايات صحيح السند زياد است و معمول بهاى اصحاب و موافق مشهور هم هستند . روايات چهار طايفه است :
طايفهء اوّل : دلالت به منطوق
رواياتى كه به منطوق دلالت بر حرمت مىكند :
* . . . عن محمّد بن مسلم ، عن احدهما عليه السلام انه سئل عن الرجل يفجر بالمرأة أ يتزوج بابنتها ؟ قال : لا الحديث . « 7 »
* . . . عن عيص بن القاسم قال سألت أبا عبد اللّه عليه السلام عن رجل باشر امرأة
( ملاعبه )
و قبّل غير انّه لم يفض اليها
( دخولى حاصل نشده است )
ثم تزوّج ابنتها فقال : ان لم يكن افضى الى الام فلا بأس و ان كان افضى فلا يتزوّج ابنتها . « 8 »
* . . . عن منصور بن حازم ، عن ابى عبد اللّه عليه السلام فى رجل كان بينه و بين امرأته فجور هل يتزوّج ابنتها ؟ فقال : ان كان من قُبلة أو شبهها فليتزوّج ابنتها و ليتزوّجها هى ان شاء
( با كسى كه زنا كرده ، حرام نيست ازدواج كند ) . « 9 »
* . . . عن بعض اصحابنا
( مرسله است )
. . . فليتزوّج ابنتها ان شاء
( مفهوم دارد يعنى اگر قُبله و ملاعبهاى باشد عيبى ندارد ) . « 10 »
* . . . عن بريد قال : انّ رجلا من اصحابنا تزوّج امرأة قد زعم انّه كان يلاعب امّها و يقبّلها من غير أن يكون أفضى اليها قال : فسألت أبا عبد اللّه عليه السلام فقال لى : كذب
( دخول هم بوده )
مره فليفارقها قال فاخبرت الرجل فو اللّه ما دفع ذلك عن نفسه و خلّى سبيلها . « 11 »
* . . . عن منصور بن حازم ، عن ابى عبد اللّه عليه السلام قال : سألته عن رجل فجر بامرأة أ يتزوّج ابنتها ؟ قال : إن كان قُبلة أو شبهها فلا بأس و ان كان زنا فلا . « 12 »
اين حديث معتبر و مشتمل است بر معجزهاى از امام صادق عليه السلام .
هامش
( 1 ) آيهء 22 ، سورهء نساء .
( 2 ) آيهء 27 ، سورهء قصص .
( 3 ) آيهء 32 ، سورهء نور .
( 4 ) آيهء 230 ، سورهء بقره .
( 5 ) آيهء 23 ، سورهء نساء .
( 6 ) بابهاى 6 ، 7 ، 8 ، 9 و 10 .
( 7 ) ح 1 ، باب 6 از ابواب مصاهرة .
( 8 ) ح 2 ، باب 6 از ابواب مصاهرة .
( 9 ) ح 3 ، باب 6 از ابواب مصاهرة .
( 10 ) ح 4 ، باب 6 از ابواب مصاهرة .
( 11 ) ح 5 ، باب 6 از ابواب مصاهرة .
( 12 ) ح 8 ، باب 6 از ابواب مصاهرة .