بخش عمدهاى از اين گرفتارىها و افتادن در ورطهء بدهىها ناشى از استقراض ربوى است .
قرآن كريم دربارهء تحريم ربا مىفرمايد : « « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَاتَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافاً مُّضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » ؛ اى كسانى كه ايمان آورديد ! ربا ( و سود پول ) را چند برابر نخوريد و از ( مخالفت فرمانِ ) خدا بپرهيزيد ، تا رستگار شويد » . « 1 »
مفسّران گفتهاند : تعبير به « أَضْعَافاً مُّضَاعَفَةً » اشاره به طبيعت رباست ؛ يعنى سرمايهء رباخوار تدريجاً به صورت تصاعدى افزايش مىيابد و بدهكار ضعيفتر و بيچارهتر مىشود ، زيرا هنگامى كه وام گيرنده نتواند وام خود همراه با بهرهء آن را بپردازد ، همان سود با اصل وام ضميمه مىشود و بار ديگر ، مجموعاً مورد رباى مضاعف قرار مىگيرد و به همين ترتيب در هر مرحله « سود به اضافهء سرمايه » سرمايهء جديدى را تشكيل مىدهد و از راه تراكم سود ، مجموع بدهى بدهكار به چندين برابر افزايش مىيابد و به طور كلّى او را از زندگى ساقط مىكند . « 2 »
در آيهء بعد نيز فرمود : « « وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِى أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ » ؛ از آتشى بپرهيزيد كه براى كافران آماده شده است » . « 3 »
اشاره به اينكه رباخوارى كار كافران ، ملحدان و منكران خداست كه به افزايش سرمايهء خود حتى به قيمت فقر و بدبختى ديگران مىانديشند . اين عمل زشت از اعتقاد فاسد بر مىخيزد ؛ اعتقادى كه خدا و حسابرسى قيامت را باور ندارد و فقط به مادّيات و ثروتاندوزى فكر مىكند .
آنچه را قرآن فرموده است ، امروز در تعامل كشورهاى ثروتمند و مؤسسات مالى جهانى با كشورهاى وام گيرنده به روشنى مشاهده مىشود كه آنها را گرفتار فقر شديد و بىثباتى اقتصادى و اجتماعى ساخته و هر روز آنها را وابستهتر مىسازند .
8 . و سرانجام شكست همه جانبه
سال 2008 در حالى به پايان مىرسد كه شكست اقتصاد سرمايهدارى و ركود اقتصادى و ورشكسته شدن بانكهاى بزرگ آمريكا و برخى از كشورهاى غربى و كاهش رشد اقتصادى بر جهان حاكم شده است .
« دولت بوش براى نجات اقتصاد كشور 700 ميليارد دلار كمك را تصويب كرد ؛ امّا با اين حال ، بحران عميقتر شد و شاخص بورسها كاهش يافت .
به گفتهء « آلن گرينسپن » ( رئيس سابق بانك مركزى آمريكا ) « بحران اخير مالى آمريكا ، از نوع بحرانهايى است كه هر قرن و يا حدّاكثر هر نيم قرن يك بار اتّفاق مىافتد » .
اكنون ديگر همهء اقتصادهاى بزرگ از سقوط نظام بانكى آمريكا و آشفتگى وال استريت سهمى بردهاند .
بحران مالى آمريكا ، غرب را نيز فرا گرفت و همهء كشورهاى وابسته به بازار آمريكا را تحت تأثير قرار داد .
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيهء 130 .
( 2 ) . ر . ك : روح المعانى ، ج 3 - / 4 ، ص 368 ؛ الميزان ، ج 4 ، ص 19 ؛ تفسير نمونه ، ج 3 ، ص 88 .
( 3 ) . آل عمران ، آيهء 131 .