باب پنجاهم با بيان مرگ يوسف در مصر ، در حدود 1600 ق م ، پايان مىيابد .
از آنجا كه مطالب اين سفر تاريخى است و دورانِ پيش از شريعت موسى را روايت مىكند ، در باب شريعت كمتر مورد استناد قرار مىگيرد . با اين همه ، گاه احكام شرعى را نيز مىتوان در آن سراغ گرفت ؛ براى مثال منع از قتل و خونريزى در باب نهم اين سفر آمده است : « . . . هر كه خون انسان ريزد خون وى به دست انسان ريخته شود ؛ زيرا خدا انسان را به صورت خود ساخت » ( پيدايش 9 : 6 ) .
از سوى ديگر ، به نقل سفر پيدايش ، نياكان بنى اسرائيل گاه اعمالى انجام دادهاند كه بعدها بر اساس شريعت موسى تحريم شده ، اما در زمان ارتكاب آنها دستورى بر منعشان وجود نداشته است ؛ براى مثال ، به گفتهء آنها ازدواج ابراهيم با خواهر ناتنىاش ( پيدايش 20 : 12 ، كه بر خلاف حكم لاويان 18 : 9 است ) ؛ و نيز به گفتهء آنان ازدواج يعقوب با دو خواهر ( پيدايش 29 : 21 به بعد ، بر خلاف لاويان 18 : 18 ) .
2 / يك ) سفر خروج : اين سفر با روايت تولّد موسى ، حدوداً چهارصد سال پس از مرگ يوسف آغاز مىشود و با گزارش بعثت او و پس از خروج بنى اسرائيل از مصر ادامه مىيابد . سه ماه پس از خروج از مصر ، موسى بر روى كوه سينا دو لوح دريافت كرد كه اين ده حكم ، كه به « ده فرمان » مشهور است ، بر آنها نقش بسته بود :
- من هستم خداوند ، خداى تو ؛
- تو را خدايان ديگر جز من نباشد ؛
- نام خدا را به باطل مبر ؛
- روز شبات ( شنبه ) را گرامىدار ؛
- پدر و مادرت را احترام كن ؛
- قتل مكن ؛
- زنا مكن ؛
- دزدى مكن ؛
- بر همسايهء خود شهادت دروغ مده ؛
- به ناموس و اموال همسايهء خود طمع نورز ( خروج 20 : 2 . 17 ؛ تثنيه 5 : 6 . 21 ) .
اين ده فرمان ، كه دو بار در سفر خروج و سفر تثنيه به طور كامل و در جاى جاى تورات به طور پراكنده ذكر شدهاند سرآغاز شريعت يهودى است .
پس از ده فرمان در چند باب متوالى اين سفر ( بابهاى 20 تا 23 ) بخشى از احكام شرعى ، به ويژه حقوقى ، ذكر شده است ، مانند : قوانين راجع به قتل ، آدمربايى ، توهين به پدر و مادر ، ضرب و جرح ، سقط جنين ، سرقت ، تصرف در مال غير ، خيانت در امانت ، زنا ، جادوگرى ، مقاربت با حيوان ، بتپرستى ، ربا ، عدالت در دادگاه ، شهادت دروغ ، رشوه و . . .
در عبرى ، اين سفر « شِموت » « 1 » ( « نامها » ) خوانده مىشود كه از آيهء آغازين سفر گرفته شده است .
3 / يك ) سفر لاويان : اين سفر را از آن جهت « لاويان » نام نهادهاند كه احكام مربوط به كاهنان را ، كه از خاندان لاوىاند ، دربردارد . بابهاى نخستين
هامش
( 1 ) .Shemot