شرح و تفسير نشانههاى ظالم
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه نشانههاى ظالمان و ستمگران را روشن مىسازد و نشان مىدهد كه ظالم ، تنها كسى نيست كه حق ديگران را ببرد و آنها را در فشار قرار دهد ، بلكه ظالم معناى وسيعى دارد كه سه نشانهء آن را امام عليه السلام بيان فرموده است . البته كسانى كه هر سه نشانه در آنها باشد در مرحلهء بالاى ظلم و ستم قرار دارند ؛ ولى هر يك از اين سه نشانه نيز به تنهايى مىتواند دليل بر ظالم بودن باشد .
نخست مىفرمايد : « ظالم سه نشانه دارد ( نشانهء اول اينكه ) به ما فوق خود از طريق نافرمانى ستم مىكند » ؛
( لِلظَّالِمِ مِنَ الرِّجَالِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ : يَظْلِمُ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِيَةِ )
. غالباً مردم وصف ظالم را براى چنين شخصى بهكار نمىبرند ، بلكه او را عاصى و نافرمان مىدانند ؛ ولى هرگاه آن را درست بشكافيم مىبينيم داشتن چنين خصلتى ظلم است . نهتنها از اين جهت كه ظلم معناى وسيعى دارد و هرچيزى كه در غير محل قرار دهند نوعى ظلم محسوب مىشود ، بلكه ازاينرو كه واقعاً ظلم و ستم بر شخص ما فوق است ، زيرا ابهت او را دَرهم مىشكند و ديگران را به او جسور مىسازد و به مديريت و فرماندهى او لطمه وارد مىكند و چه ظلم و ستمى از اين بدتر كه انسان مدير و مدبرى را در كار خود تضعيف يا فلج كند .
آنگاه در بيان دومين نشانهء ظالم ، مىفرمايد : « با قهر و غلبه ، به زيردستان