شرح و تفسير غنيمت زيركان
امام عليه السلام در اين كلام نورانى مقايسهاى ميان هوشمندان مطيع و عاجزان بدكار كرده و مىفرمايد : « خداوند سبحان طاعت خود را غنيمت زيركان قرار داده هنگامى كه افراد ناتوان ( و هوسباز ) كوتاهى مىكنند » ؛
( إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ جَعَلَ الطَّاعَةَ غَنِيمَةَ الْأَكْيَاسِ عِنْدَ تَفْرِيطِ الْعَجَزَةِ )
. با اينكه در غالب نسخههاى نهجالبلاغه « عِنْدَ تَفْريطِ الْعَجَزَةِ » ذكر شده ، در نسخهء كتاب صفين و همچنين در كتاب روض الاخيار به جاى « الْعَجَزَةِ » ، « الْفَجَرَةِ » آمده و مناسبتر نيز همين تعبير است ، زيرا امام عليه السلام ، مطيعان را با فاجران مقايسه مىفرمايد گويى جهان را صحنهء جنگى به حساب مىآورد كه هوشمندان به مبارزه با لشكر شيطان و هواى نفس مىپردازند و بر آنها پيروز مىشوند و غنيمتى كه در اين جنگ سرنوشتساز نصيب آنها مىشود اطاعت فرمان پروردگار است ؛ ولى ناتوانها و فاجران كوتاهى مىكنند و در اين ميدان در برابر شيطان و هواى نفس شكست مىخورند و همه چيز را از دست مىدهند . نهتنها غنيمتى به دست نمىآورند بلكه سرمايههاى عمر و ايمان و عنايات پروردگار را از كف خواهند داد .
همانگونه كه به هنگام ذكر سند خطبه اشاره شد ، اميرمؤمنان على عليه السلام پيش از وقعهء صفين بر فراز منبر رفت و خطبهاى براى مردم خواند و آنان را دعوت به