در حالى حاصل مىشود كه انسان نشاط عبادت داشته باشد و به هنگام كمبود نشاط حضور قلب نيز آسيب مىپذيرد به همين دليل فرمودهاند : هنگامى كه نشاط عبادت نيست به واجبات قناعت كنيد و به هنگام نشاط عبادت ، هم واجبات را به جا بياوريد و هم مستحبات را .
اضافه بر اين اگر هنگام نداشتن نشاط و حوصله براى عبادت ، انسان مستحبات را بر خود تحميل كند ممكن است يك حال نفرت و بيزارى در او پيدا شود كه بر آيندهء او نيز تأثير بگذارد .
در نامهء 69 كه از نامههاى جالب اميرمؤمنان على عليه السلام به « حارث همدانى » است نيز اشارهاى به اين حقيقت شده بود آنجا كه مىفرمايد :
« وَخَادِعْ نَفْسَكَ فِي الْعِبَادَةِ وَارْفُقْ بِهَا وَلا تَقْهَرْهَا وَخُذْ عَفْوَهَا وَنَشَاطَهَا إِلَّا مَا كَانَ مَكْتُوباً عَلَيْكَ مِنَ الْفَرِيضَةِ فَإِنَّهُ لابُدَّ مِنْ قَضَائِهَا وَتَعَاهُدِهَا عِنْدَ مَحَلِّهَا ؛
در انجام عبادت ، نفس خود را بفريب ( و آن را رام ساز ) و با آن مدارا كن و خويشتن را بر آن مجبور نساز ، بلكه بكوش آن را در وقت فراغت و با نشاط به جا آورى مگر فرايضى كه بر تو مقرر شده است كه در هر حال بايد آنها را انجام دهى و در موقعش مراقب آن باشى » .
* * *
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 547
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٤٧