و امداد عنايت اوست و لازم است بندگان پيوسته و در هر حال به سراغ توبه بروند . ولى هر گروهى از بندگان ، توبهء خاص خود را دارند . توبهء پيامبران از اضطراب درون آنهاست و توبهء برگزيدگان از نَفَسى است كه به غير ياد خدا مىكشند و توبهء اولياء از خطرات رنگارنگى است كه در برابر آنها ظاهر مىشود و توبهء خواص از اشتغال به غير خداست و توبهء عوام از گناهان است » . « 1 »
توبه به اندازهاى داراى اهميت است كه امام باقر عليه السلام مىفرمايد :
« لا وَاللَّهِ مَا أَرَادَ اللَّهُ تَعَالَى مِنَ النَّاسِ إِلَّا خَصْلَتَيْنِ أَنْ يُقِرُّوا لَهُ بِالنِّعَمِ فَيَزِيدَهُمْ وَبِالذُّنُوبِ فَيَغْفِرَهَا لَهُمْ ؛
نه ، به خدا قسم خداوند از بندگانش جز دو چيز نخواسته است :
نخست اينكه به نعمتهاى او اقرار كنند ( و شكر نعمت به جاى آورند ) تا بر آنها بيفزايد . ديگر اينكه به گناهانشان اعتراف ( و از آنها توبه ) كنند تا آنها را بر آنان ببخشد » . « 2 »
از جمله مسائلى كه به آن هشدار داده شده است تسويف و تاخير توبه است ، چراكه اگر انسان در آستانهء رفتن از اين جهان قرار گيرد يا نشانههاى عذاب الهى ظاهر شود ، درهاى توبه بسته خواهد شد ، ازاينرو اميرمؤمنان على عليه السلام مىفرمايد :
« إِنْ قَارَفْتَ سَيِّئَةً فَعَجِّلْ مَحْوَهَا بِالتَّوْبَةِ ؛
اگر مرتكب گناه شدى هرچه زودتر آن را با آب توبه بشوى » . « 3 »
* * *
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 6 ، ص 31 ، ح 38
( 2 ) . كافى ، ج 2 ، ص 426 ، ح 2
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 74 ، ص 210 ، ح 1