شرح و تفسير دوستان و دشمنان
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به نكتهء مهمى دربارهء شناخت دوستان و دشمنان اشاره كرده مىفرمايد : « دوستان تو سه گروهند و دشمنانت نيز سه گروه مىباشند » ؛
( أَصْدِقَاؤُكَ ثَلَاثَةٌ ، وَأَعْدَاؤُكَ ثَلاثَةٌ )
. آنگاه امام عليه السلام به شرح هر يك از اين دو مىپردازد و دربارهء دوستان مىفرمايد : « ( اما ) دوستانت : دوست تو و دوست دوستت و دشمن دشمنت هستند » ؛
( فَأَصْدِقَاؤُكَ : صَدِيقُكَ ، وَصَدِيقُ صَدِيقِكَ ، وَعَدُوُّ عَدُوِّكَ )
. درست است كه هميشه دوستِ دوست انسان ممكن است دوست انسان نباشد ؛ با كسى دوستى كند و با دوستش دشمنى ؛ ولى غالباً چنين نيست .
دوستىها و دشمنىها معمولًا براثر اهداف مشترك است ، هنگامى كه اهداف مشترك بود ، هم دوست انسان هم دوستِ دوست او از در دوستى درمىآيند ، بنابراين وجود بعضى استثناها هرگز مانع از يك حكم كلى نيست .
در مقابل مىفرمايد : « دشمنان تو : دشمنت هستند و دشمن دوستت و دوست دشمنت » ؛
( وَأَعْدَاؤُكَ : عَدُوُّكَ ، وَعَدُوُّ صَدِيقِكَ ، وَصَدِيقُ عَدُوِّكَ )
. در اين مورد نيز همان مطلبى كه دربارهء دوست گفته شد صادق است ؛ دشمنىها با شخص يا چيزى نيز براثر اهداف مشترك است ؛ كسى كه با كسى دشمن مىشود ، با دوست او هم كه اهداف مشابهى دارد دشمنى خواهد كرد