و روشن ساختهاند با چه كسانى مىتوان معاشر و مصاحب شد و با چه كسانى نمىتوان معاشرت كرد .
يكى از مهمترين هشدارها در روايات اسلامى دربارهء معاشرت با احمق است كه امام عليه السلام در اين كلام حكيمانه به آن اشاره كرده و همگان را از مصاحبت با آنها برحذر مىدارد . البته « مائق » به معناى كسى است كه حماقت او شديد باشد .
چنين كسى از كارهاى احمقانهء خود لذت مىبرد و سعى مىكند آن را زينت دهد و جالب معرفى كند و اصرار دارد ديگران هم مانند او باشند . از آنجا كه در انسان چيزى به نام روحيهء محاكات نهفته شده كه مىخواهد خود را شبيه ديگران كند چه بسا همنشينى با احمق تأثير خود را بگذارد و بهتدريج به سوى او گرايش پيدا كند به خصوص اگر او كارهاى احمقانهء خود را تبليغ و تزئين كند .
در گفتار حكيمانهء 38 امام عليه السلام به بُعد ديگرى از خسارات همنشينى با احمق اشاره كرده و خطاب به فرزندش امام حسن عليه السلام مىفرمايد :
« يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَمُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرَّكَ ؛
فرزندم از دوستى با احمق برحذر باش ؛ چراكه او مىخواهد به تو منفعت رساند ؛ ولى زيان مىرساند ( زيرا براثر حماقتش سود و زيان را تشخيص نمىدهد ) » .
در تأييد اين سخن در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم :
« مَنْ لَمْ يَجْتَنِبْ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ أَوْشَكَ أَنْ يَتَخَلَّقَ بِأَخْلاقِهِ ؛
كسى كه از دوستى با احمق پرهيز نكند بيم آن مىرود كه اخلاق او را بپذيرد ( و مانند او شود ) » . « 1 »
اهميت اين موضوع به اندازهاى است كه حتى در بعضى از روايات از اميرمؤمنان عليه السلام آمده است كه « دشمن عاقل از دوست احمق بهتر است ؛
عَدُوٌّ عَاقِلٌ خَيْرٌ مِنْ صَدِيقٍ أَحْمَقَ »
. « 2 »
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 72 ، ص 65 ، ح 2
( 2 ) . همان ، ج 75 ، ص 12 ، ح 70