مىدهد . البته اينگونه مصائب - بر خلاف مصائب شخصى - بايد هرگز فراموش نشود . به همين دليل جزع ، جميل مىشود و صبر قبيح .
ولى بعضى از شارحان نهجالبلاغه استثنا را در اينجا حقيقى ندانسته و آن را كنايه از عظمت مصيبت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله شمردهاند ، زيرا با فقدان آن حضرت مشكلات عظيمى در جهان اسلام به وجود آمد .
قابل توجه است كه در خطبهء 235 كلامى از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل شد كه به هنگام غسل و دفن پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله بيان فرمود و مىتواند شاهدى باشد بر آنچه در بالا آمد ، مىفرمايد :
« بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدِ انْقَطَعَ بِمَوتِكَ مَا لَمْ يَنْقَطِعْ بِمَوْتِ غَيْرِكَ مِنَ النُّبُوَّةِ وَالْإِنْبَاءِ وَأَخْبَارِ السَّمَاءِ . . . وَلَوْ لا أَنَّكَ أَمَرْتَ بِالصَّبْرِ ، وَنَهَيْتَ عَنِ الْجَزَعِ ، لَأَنْفَدْنَا عَلَيْكَ مَاءَ الشُّؤُونِ ؛
پدر و مادرم فدايت باد اى رسول خدا ، با مرگ تو چيزى قطع شد كه با مرگ ديگرى قطع نگشت و آن نبوّت و پيام آوردن ( از سوى خدا ) و اخبار آسمان بود . . . اگر تو ما را به صبر و شكيبايى امر نفرموده بودى و از جزع و بىتابى نهى نمىكردى ، آنقدر بر تو گريه مىكرديم كه اشكهايمان تمام شود » .
آنگاه امام عليه السلام در ادامهء سخن مىافزايد : « مصيبت وفات تو بسيار سنگين و هر مصيبتى پيش و بعد از تو در برابر آن كوچك و حقير است » ؛
( وَإِنَّ الْمُصابَ بِكَ لَجَلِيلٌ ، وَإِنَّهُ قَبْلَكَ وَبَعْدَكَ لَجَلَلٌ )
. « جَلَل » به معناى كوچك است ، هرچند گاه به معناى بزرگ نيز مىآيد و در اينجا همان معناى اول اراده شده است .
اين گفتار امام عليه السلام تأييدى است بر آنچه در جملهء اول گذشت و آن اينكه مصيبت فقدان پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و رحلت او از دار دنيا مصيبتى بىنظير بود و همهء مصائب در برابر آن كوچك شمرده مىشد . دليل آن نيز همان است كه در خطبهء 235 در بالا اشاره شد . وجود پيامبر صلى الله عليه و آله موجب خير و بركت عظيم و هدايت
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 426
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٢٦