و مهم عنوان مىشود كه اگر دو عمل ، يكى مستحب و ديگرى واجب و يا دو عمل واجب كه يكى از ديگرى مهمتر است با هم تعارض كنند ، حكم عقل و شرع هر دو بر اين است كه اهم را مقدم دارند و مهم را رها كنند .
اين نكته قابل توجه است كه دليل رها كردن واجبات و پرداختن به مستحبات مىتواند علاقهء خاص انسان به آن مستحب باشد ؛ خواه به سبب آنكه عامهء مردم آن را بيشتر مىپسندند ؛ مانند شركت در ساختن مؤسسات خيريه نسبت به پرداختن وجوهات شرعيه ، يا به سبب اينكه انجام آن مستحب نشاطآور است ولى انجام آن واجب چندان نشاطى ندارد ؛ مانند سفرهاى زيارتى مخصوصاً با كاروانهاى مرفه كه انسان را به نشاط مىآورد ؛ ولى هرگاه بخواهد نمازهاى قضاى واجب را به جا بياورد ملالت پيدا مىكند و شايد بعضى از عوام نيز چنين پندارند كه واجبات ثوابى ندارد ، چون وظيفهء انسان است ؛ ولى مستحبات ثواب فراوانى دارد غافل از اينكه ثواب واجبات بسيار بيشتر است ؛ و امثال اين موارد .
در كتب فقه راجع به اينكه آيا مىشود در وقت فريضه ، نماز مستحب به جا آورد يا نه ( منظور مستحبات ابتدايى است نه نوافل يوميه ) فقها بحث مشروحى دارند و در بعضى از احاديث نيز اشاره به اين مطلب شده است . امام صادق عليه السلام در حديثى مىفرمايد :
« إِذَا حَضَرَتِ الْمَكْتُوبَةُ فَابْدَأْ بِهَا فَلا يَضُرُّكَ أَنْ تَتْرُكُ مَا قَبْلَهَا مِنَ النَّافِلَةِ ؛
هنگامى كه وقت نماز واجب فرا رسد به آن بپرداز و اگر نافلههاى پيش از آن را ترك كنى به تو زيانى نمىرساند » « 1 » شرح بيشتر اين مطلب را مىتوانيد در كتاب جواهر الكلام ، ج 7 ، ص 250 مطالعه كنيد .
* * *
هامش
( 1 ) . تهذيب الاحكام ، ج 2 ، ص 247 ، ح 21