شرح و تفسير بدترين توشهء راه آخرت
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه به يكى از آثار سوء ظلم و ستمكارى اشاره كرده مىفرمايد : « بدترين توشه براى آخرت ستم بر بندگان ( خدا ) است » ؛
( بِئْسَ الزَّادُ إِلَى الْمَعَادِ ، الْعُدْوَانُ عَلَى الْعِبَادِ )
. مىدانيم دنيا سرايى است كه همگان از آن براى رفتن به سوى آخرت توشه بر مىدارند و هر كسى به فراخور حال و اعمال خود توشهاى تهيه مىبيند . قرآن مجيد مىگويد : بهترين توشهها توشهء تقواست « وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى » ؛ و زاد و توشه تهيه كنيد ، و بهترين زاد و توشه ، پرهيزكارى است » . « 1 » ولى گروهى به جاى آن ظلم و ستم بر بندگان خدا را توشهء اين سفر سرنوشتساز قرار مىدهند كه به گفتهء امام عليه السلام بدترين توشههاست .
زيرا گناهانى كه جنبهء معصيت اللَّه دارد و يا به تعبير ديگر ظلم بر خويشتن است با توبه آمرزيده مىشود و حتى بدون توبه اميد عفو الهى و شفاعت دربارهء آن وجود دارد ، همانگونه كه قرآن مجيد مىفرمايد : « قُلْ يَا عِبَادِى الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَاتَقْنَطُوا مِنْ رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ » « 2 » زيرا او بخشندهء مهربان است .
هامش
( 1 ) . بقره ، آيهء 197 .
( 2 ) . زمر ، آيهء 53 .