سپس اين سخن حكيمانه را در قالب شعرى بيان مىكند :
چو ترسى ز امرى بينداز خويش * در آن و بپيراى تشويش خويش
دو دل بودن و خود نگه داشتن * بسى سختتر مىكند قلب ، ريش
در زبان عرب ضربالمثلهاى جالبى در اين زمينه ديده مىشود ؛ از جمله :
« أُمُّ الْمَقْتُولِ تَنامُ وَأُمُّ الْمُهَدَّدِ لاتَنامُ
؛ مادر مقتول به خواب مىرود ؛ ولى مادر كسى كه تهديد به قتل شده به خواب نمىرود » . « 1 »
ولى به هر حال اين سخن بدان معنا نيست كه انسان بىمطالعه خود را به خطر بيفكند ، بلكه به مواردى مربوط است كه انسان ترس بى جا به چيزى دارد و همين مانع پيشرفت برنامههاى او مىشود . در اينگونه موارد بايد با مطالعه و مشورت وارد عمل شد تا ترس فرو ريزد و شجاعت اقدام به عمل حاصل شود .
اين سخن را با شعرى از شاعر عرب پايان مىدهيم :
لَعَمْرُكَ مَا الْمَكْرُوهُ إلَّاارْتِقابُهُ * وَأعْظَمُ مِمّا حَلَّ ما يَتَوَقَعُ !
به جانت سوگند كه ناراحتى در زمانى است كه انسان انتظار امر ناراحت كنندهاى را مىكشد و چه بسا اين ناراحتى از آنچه در انتظار اوست بيشتر است .
* * *
هامش
( 1 ) . منهاج البراعة ، ج 21 ، ص 252 .