با اين وصف غالباً گرفتار غفلتيم ، به پايان زندگى خود نمىانديشيم ، توشهاى مناسب براى سفر پر خوف و خطر آخرت فراهم نمىسازيم . به فرمودهء امام عليه السلام در حكمت 122 « گويى فرمان مرگ بر غير ما نوشته شده و گويى اين مردگانى را كه با چشم مىبينيم مسافرانى هستند كه به زودى به سوى ما باز مىگردند » ؛
( كَأَنَّ الْمَوْتَ فِيهَا عَلَى غَيْرِنَا كُتِبَ . . . وَ كَأَنَّ الَّذِي نَرَى مِنَ الْأَمْوَاتِ سَفْرٌ عَمَّا قَلِيلٍ إِلَيْنَا رَاجِعُونَ )
. به همين دليل در روايتى كه مرحوم كلينى آن را در كتاب كافى از رسول اكرم صلى الله عليه و آله در ضمن خطبهاى نقل كرده مىخوانيم :
« سُئِلَ أَىُّ الْمُؤْمِنينَ أكْيَسٌ
؛ از آن حضرت پرسيدند : كدام يك از مؤمنان باهوشترند ؟ » فقال :
« أكْثَرُهُمْ ذِكْراً لِلْمَوْتِ وَأشَدُّهُمْ لَهُ اسْتِعْداداً
؛ كسى كه بيش از همه به ياد مرگ باشد و كسى كه از همه آمادهتر براى آن شود » . « 1 »
در حديث ديگرى در همان كتاب شريف از امام على بن الحسين عليهما السلام آمده است كه مىفرمود :
« عَجَبٌ كُلُّ الْعَجَبِ لِمَنْ أنْكَرَ الْمَوْتَ وَهُوَ يَرى مَنْ يَمُوتُ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ وَالْعَجَبُ كُلُّ الْعَجَبِ لِمَنْ أنْكَرَ النَّشْأَةَ الْأُخْرى وَهُوَ يَرَى النَّشْأَةَ الْأُولى ؛
بسيار تعجب است از كسانى كه مرگ را ( عملًا ) انكار مىكنند در حالى كه هر روز و شب ، مردگان را مىبينند همچنين بسيار تعجب است از كسانى كه جهان آخرت را انكار مىكنند در حالى جهان دنيا را مىبينند ( كه نشانههاى آخرت در آن بسيار است ) » . « 2 »
شاعر مىگويد :
فلك اى دوست ! ز بس بى حد و بى مَر « 3 » گردد * بد و نيك و غم و شادى همه آخر گردد
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 3 ، ص 257 ، ح 1 و بحارالانوار ، ج 74 ، ص 176 .
( 2 ) . كافى ، ج 3 ، ص 258 ، ح 28 .
( 3 ) . حد و اندازه