شرح و تفسير مانع بزرگ ترقى
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه اشاره به يكى از مهمترين آثار سوء اعجاب به نفس كرده مىفرمايد : « خودپسندى مانع ( بزرگ ) ترقى است » ؛
( الْإِعْجَابُ يَمْنَعُ الِازْدِيَادَ )
. ريشهء خودپسندى حب ذات افراطى است . آنگونه كه انسان نقطههاى مثبت خود را بزرگتر از آنچه هست مىبيند و نقطههاى ضعف را هيچگاه نمىبيند و يا كمتر از آنچه هست مىبيند و در واقع خودپسندى و اعجاب به نفس يكى از حجابها و موانع شناخت و معرفت است .
نخستين اثر آن اين است كه انسان را از پيشرفت و تكامل باز مىدارد ، زيرا انسان تا زمانى كه خود را ناقص مىبيند ، براى پيشرفت تلاش مىكند . آن روز كه خود را كامل دانست متوقف مىشود .
در حكمت 38 و همچنين 150 نيز اشارهاى به آثار سوء اين رذيلهء اخلاقى شده بود تا آنجا كه امام عليه السلام در حكمت 38 فرمود :
« وَأَوْحَشُ الْوَحْشَةِ الْعُجْبُ ؛
بدترين تنهايى خودبينى است » .
اثر سوء ديگر همان است كه در بالا اشاره شد : افراد خودپسند دوستان خود را از دست مىدهند و در زندگى تنها و منزوى مىشوند ، زيرا لازمهء خودپسندى خودبرتربينى و فخرفروشى است و اين چيزى است كه مردم آن را تحمل نمىكنند .