شرح و تفسير افراط و تفريط مايهء هلاكت
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه ، افراط و تفريط در امر محبت اولياء الله را نكوهش مىكند و مىفرمايد : « دو كس دربارهء من هلاك شدند : دوست غلو كننده و دشمن كينهتوز » ؛
( هَلَكَ فِيَّ رَجُلَانِ : مُحِبٌّ غَالٍ ، وَمُبْغِضٌ قَالٍ )
. بىشك محبت اولياء الله از اركان ايمان است و همان سبب پيروى بىقيد و شرط از آنان و در نتيجه سبب نجات در دنيا و آخرت مىشود ولى اگر اين محبت از حد اعتدال تجاوز كند و به شكل غلو در آيد و امام را به مقام نبوت يا الوهيت برساند ، به يقين چنين محبتى گمراهى و ضلالت است . همانگونه كه اگر محبت محو شود و جاى خود را به عداوت و دشمنى دهد سبب خروج از ايمان و گمراهى و ضلالت خواهد بود .
تاريخ مىگويد : اتفاقا هر دو گروه در مورد امير مؤمنان على عليه السلام پيدا شدند ؛ جمعى از غلات كه امروز هم آثارى از آنان باقى است او را برتر از پيغمبر بلكه خدا مىدانستند و مىگفتند : خداوند در جسم على عليه السلام حلول كرده ، زيرا صفاتش صفات خدايى است . در روايات آمده است كه امير مؤمنان عليه السلام جمعى از آنان را توبه داد و چون توبه نكردند فرمان مرگ آنها را صادر كرد . « 1 » امروز هم كسانى پيدا مىشوند كه در اشعار و سخنان معمولى خود مطالبى مىگويند كه عين غلو است .
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 18 ، ص 140 ، ح 4 ؛ شرح نهجالبلاغهء ابن ابىالحديد ، ج 5 ، ص 5 .