شرح و تفسير بخشش كم
امام عليه السلام در اين سخن حكيمانهاش از محروم كردن نيازمندان به هر اندازه كه ممكن باشد نهى مىكند و مىفرمايد : « از بخشش كم حيا مكن ، زيرا محروم كردن از آن هم كمتر است » ؛
( لَا تَسْتَحِ مِنْ إِعْطَاءِ الْقَلِيلِ ، فَإِنَّ الْحِرْمَانَ أَقَلُّ مِنْهُ )
. بسيارند كسانى كه معقتدند بايد بخشش به مقدار قابل ملاحظه باشد و اگر انسان توان آن را نداشت ، ترك كند ، در حالى كه بخشش كم ( توأم با عذرخواهى و ادب ) حد اقل دو فايده دارد : نخست اينكه در بسيارى از موارد همين مقدار حل مشكلى مىكند و ديگر اينكه دست رد به سينهء درخواست كننده زدن نوعى اهانت است و اين كار جلوى اهانت را مىگيرد . اضافه بر اينها روح سخاوت را در انسان در تمام حالات پرورش مىدهد .
تعبير به
« إنَّ الْحِرْمانَ أقَلُّ مِنْهُ ؛
محروم ساختن از آن كمتر است » نوعى كنايه و تشبيه است ، زيرا محروم كردن قابل مقايسه با مقدار مالى كه انسان مىبخشد نيست تا بگوييم اين از آن كمتر است . امام عليه السلام در واقع محروم كردن را نيز نوعى بخشش بسيار كم محسوب كرده كه هر بخششى از آن بيشتر است .
در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « هر كار نيكى صدقهاى محسوب مىشود خواه به غنى باشد يا فقير ، بنابراين صدقه را ترك نكنيد هرچند به نيمى از يك دانهء خرما باشد و خود را از آتش دوزخ دور داريد هرچند به نيمى از يك