شرح و تفسير غربت واقعى
امام عليه السلام در اين گفتار بسيار كوتاه و پرمعنايش به اهميت دوستان صميمى اشاره كرده مىفرمايد : « از دست دادن دوستان غربت است » ؛
( فَقْدُ الْأَحِبَّةِ غُرْبَةٌ )
. روشن است كه انسان در وطن علاقههاى فراوانى دارد ؛ كه در مسائل مادى و معنوى از آنها بهره مىگيرد و احساس تنهايى نمىكند چون در وطن خويش است و در مشكلات بدون پناه نيست ، آرامش خاطر دارد و احساس امنيت مىكند ؛ ولى در غربت و دورى از وطن همهء اينها را از دست مىدهد ، خود را تنهاى تنها مىبيند ؛ بدون يار و ياور و بى پناه و بدون آرامش .
امام مىفرمايد : انسان اگر در وطن خويش هم باشد ولى دوستان را از دست دهد گويى در غربت و دور از وطن است .
همين مضمون در نامهء 31 كه اندرزنامهء امام به فرزند دلبندش امام حسن مجتبى عليه السلام است به صورت ديگرى نقل شده فرمود :
« الْغَريبُ مَنْ لَيْسَ لَهُ حَبيبٌ ؛
غريب كسى است كه دوستى ندارد » .
در حديث ديگرى از مستدرك الوسائل از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است كه فرمود :
« الْمَرْءُ كَثيرٌ بِأخيهِ ؛
انسان به وسيلهء برادران ( دينى ) خود كثرت و فزونى مىيابد » . « 1 »
هامش
( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 9 ، ص 70 ، ح 3 .