آنها را نمىبينيد ، شما را مىبينند . »
ميان فرمانروايى خدا و سلطهء شيطان
ولى شيطان نمىتواند بر انسان مؤمن سلطه جويد ، زيرا انسان مؤمن داراى اراده و عقل و و جدان است . ولى كفار چون با شيطان رو به رو مىشوند ارادهء خود را از دست مىدهند و چون خلع سلاح شدند شيطان بر آنان فرمانروايى يابد .
إِنَّا جَعَلْنَا الشَّياطِينَ أَوْلِياءَ لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ
- ما شيطانها را دوستان كسانى قرار داديم كه ايمان نمىآورند . » اما مؤمنان كه خدا سرپرست آنهاست ، از قيد و بندهاى شيطان آزاد هستند . « اين بدان سبب است كه خدا سرپرست كسانى است كه ايمان آوردهاند و كافران را سرپرستى نيست » محمد / 11 .
كسانى كه در پى شهوت و ثروت هستند و در برابر سلطهء طاغوت خضوع مىكنند ، يا در برابر رئيس قبيله تسليم مىگردند ، و با گردبادهاى هوى و هوس به هر سو رانده مىشوند ، اراده خود را از دست دادهاند و چون غبارى كه در معرض وزش باد قرار گيرد ، به هر جا مىافتند .
/ 297 [ 28 ] نشان فقدان اراده اين است كه اين گروه از حريت فكر بىبهرهاند و در معرض بدترين حالات استعمار و بندگى قرار مىگيرند ، يعنى استقلال فكرى و فرهنگىشان را از دست مىدهند و اين مقدمهء هر گونه استثمار ديگر است .
وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا
- چون كار زشتى كنند ، گويند ، پدران خود را نيز چنين يافتهايم . » بدين پندار كه اين تقليد به اعمالشان مشروعيت مىدهد و بدتر از اين اين است كه مىپندارند افكار نياكانشان از قداست آسمانى برخوردار است .
وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها قُلْ إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ
- و خدا ما را بدان فرمان داده است . بگو : خدا به زشتكارى فرمان نمىدهد . » آرى ، هر چه پدران يا پيشوايان مذهبى باطل يا سلاطين او را به سوى خود