بِوَجْهِكَ وَمَجْلِسِكَ وَحُكْمِكَ )
. گشادهرويى و اظهار محبّت به همهء مردم رمز پيشرفت و موفقيت و سبب خاموش شدن آتش فتنههاست . همانگونه كه در حديث معروفى از رسول اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود :
« إنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأمْوالِكُمْ فَسَعُوهُمْ بِأخْلاقِكُمْ ؛
شما هرگز نمىتوانيد با اموال خود همهء مردم را راضى كنيد ( زيرا اموال شما محدود و خواستههاى مردم نامحدود است ) بنابراين آنهارا با اخلاق نيك و گشادهرويى ( كه سرمايهاى فنا ناپذير است ) از خود راضى كنيد » . « 1 »
توسعهء مجلس نيز اشاره به اين است كه نبايد درِ خانه يا محل حكومتت تنها به روى گروه خاصى گشوده باشد ، بلكه بايد همهء مردم به ويژه مظلومان به آن راه پيدا كنند و سفرهء دل خود را پيش تو بگشايند .
اين سخن شبيه همان دستورى است كه امام عليه السلام به مالك اشتر داد و فرمود :
« براى كسانى كه به تو نياز دارند وقتى مقرر كن كه شخصا به نياز آنها رسيدگى كنى و يك مجلس عمومى و همگانى براى آنها تشكيل ده ( و در آنجا بنشين و مشكلات آنها را حل كن ) » ؛
( وَاجْعَلْ لِذَوِي الْحَاجَاتِ مِنْكَ قِسْماً تُفَرِّغُ لَهُمْ فِيهِ شَخْصَكَ وَتَجْلِسُ لَهُمْ مَجْلِساً عَامّاً )
. اما در مورد توسعهء حكم كه امام در عبارت بالا به آن اشاره فرموده منظور آن است كه هرگز نبايد داورى و قضاوت تو به نفع گروه خاصى باشد ، بلكه همهء قشرها بايد از حكم عادلانه برخوردار باشند .
سپس به دنبال اين دستور ، اندرز ديگرى مىدهد و مىفرمايد : « از خشم و غضب ( به شدت ) برحذر باش ، چرا كه يكى از سبكمغزىهاى شيطانى است » ؛
( وَإِيَّاكَ وَالْغَضَبَ فَإِنَّهُ طَيْرَةٌ « 2 » مِنَ الشَّيْطَانِ )
.
هامش
( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 394 ، ح 5839
( 2 ) . « طَيْرَة » در لغت به معناى سبكمغزى ، شيطانى و خفت عقل است و « طيرَة » بر وزن « زيره » به معناى فال بد زدن و در اينجا مناسب همان معناى اوّل است ، زيرا در حال غضب انسان حالت سبكمغزى شيطانى پيدا مىكند