را خواهد گرفت ( هرچند قوى باشى ) و نمىتوانى با قدرتت آن را از خود دور سازى » ؛
( فَمَا كَانَ مِنْهَا لَكَ أَتَاكَ عَلَى ضَعْفِكَ ، وَمَا كَانَ مِنْهَا عَلَيْكَ لَمْ تَدْفَعْهُ بِقُوَّتِكَ )
. اين سخن در واقع برگرفته از قرآن مجيد است كه مىفرمايد : « « وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحيمُ » ؛ و اگر خداوند ( براى امتحان و مانند آن ) زيانى به تو رساند ، هيچكس جز او نمىتواند آن را بر طرف كند ، و اگر اراده خيرى براى تو كند هيچكس مانع فضل او نخواهد شد ، آن را به هر كس از بندگانش بخواهد مىرساند و او آمرزنده و مهربان است » . « 1 »
اشتباه نشود . همهء اين تعبيرات براى اين است كه از حرص و آزمندى انسان پيشگيرى كند و در محروميتها به او دلدارى دهد ، زيرا بخش مهمى از زندگى انسان در مسير حرص و آز صرف مىشود و بخش ديگرى صرف تأسف بر پارهاى از محروميتها مىگردد . اين نصايح عامل بازدارندهاى در برابر اين حالات است .
امام عليه السلام در موارد ديگرى نيز همين معنا را به صورتهاى مختلفى بيان فرموده از جمله در كلمات قصار حضرت در نهجالبلاغه آمده است :
« الرِّزْقُ رِزْقَانِ رِزْقٌ تَطْلُبُهُ وَرِزْقٌ يَطْلُبُكَ فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاكَ ؛
روزى دو گونه است : روزى كه تو به سراغ آن مىروى و روزى كه آن به سوى تو مىآيد حتى اگر به سوى او نروى به سراغ تو خواهد آمد » . « 2 »
شاعر عرب در اين باره مىگويد :
لِكُلِّ امْرِئٍ رِزْقٌ وَلِلرِّزْقِ جالِبٌ * وَلَيْسَ يَفُوتُ الْمَرءَ ما خَطَّ كاتِبُهُ « 3 »
هامش
( 1 ) . يونس ، آيهء 107
( 2 ) . نهج البلاغه ، كلمات قصار ، 379
( 3 ) . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 18 ، ص 61