سپس امام عليه السلام در تأكيد اين معنا مىفرمايد : « اين در حالى است كه مىتوانى با تقويت آنها از طريق ذخيرهاى كه نزدشان نهادهاى آنان را آسوده خاطر سازى و به جهت عدالت و مهربانى كه آنها را به آن عادت دادهاى نسبت به آنان مطمئن باشى » ؛
( مُعْتَمِداً فَضْلَ قُوَّتِهِمْ ، بِمَا ذَخَرْتَ عِنْدَهُمْ مِنْ إِجْمَامِكَ « 1 » لَهُمْ ، وَالثِّقَةَ مِنْهُمْ بِمَا
عَوَّدْتَهُمْ مِنْ عَدْلِكَ عَلَيْهِمْ وَرِفْقِكَ بِهِمْ )
. اشاره به اينكه حمايت از رعايا مخصوصاً در سختىها و مشكلاتِ طاقتفرسا از يك سو سبب راحتى و آسايش خاطر آنها مىشود و از سوى ديگر سبب اعتماد تو بر آنها كه آن نيز خود مايهء آرامش خاطر توست .
از مجموع اين سخنان استفاده مىشود كه حكومت زمانى سامان مىيابد كه تكيهگاهش تودههاى مردم آن كشور باشد در غير اين صورت هميشه تنشها و ناآرامى و شورش در گوشهاى از كشور حكمفرما خواهد بود ؛ شورشهايى كه سركوب كردن آن نفرت بيشترى براى حكومت به بار مىآورد و اگر مانند بعضى از حكومتهاى زمان ما تكيهگاه حكومتهاى بيگانه باشد ، مصيبت آن افزون خواهد شد ، زيرا بيگانگان هرگز بدون منافع مهمى ، از حكومت ديگرى حمايت نخواهند كرد و نتيجهء آن مستعمره شدن كشور اسلامى به وسيلهء بيگانگان از اسلام خواهد بود .
سپس امام عليه السلام به نتيجهء اين گونه ارفاقها در حق رعيت پرداخته مىفرمايد :
« بسيار مىشود در آينده براى تو گرفتارىهايى پيش مىآيد كه اگر در دفع آنها بر اين رعايا تكيه كنى با طيب خاطر آن را پذيرا مىشوند ( و در حل مشكل به تو يارى مىدهند ) » ؛
( فَرُبَّمَا حَدَثَ مِنَ الْأُمُورِ مَا إِذَا عَوَّلْتَ فِيهِ عَلَيْهِمْ مِنْ بَعْدُ احْتَمَلُوهُ طَيِّبَةً أَنْفُسُهُمْ بِهِ )
.
هامش
( 1 ) . « إجْمام » به معناى صراحت بخشيدن از ريشهء « جموم » كه به معناى اجتماع كردن است گرفته شده و ازآنجا كه انسان به هنگام استراحت خاطرى جمع دارد اين واژه به آن اطلاق شده است