گروهى از عوام خدعه و نيرنگهاى معاويه را ديدند و نتايج آن را بررسى كردند در حالى كه على عليه السلام مرتكب هيچ يك از آنها نشد به واسطهء كوتاهى عقل و قلت علم و دانش تصور كردند اين دليل بر برترى سياست معاويه بر سياست على عليه السلام است . « 1 »
نكتهء مهمّى كه نبايد از آن غفلت كرد اين است كه على عليه السلام - و تمام مردان الهى - مهمترين هدفشان حفظ ارزشها بود و حتى آن را بر پيروزى در ميدان جنگ ترجيح مىدادند ؛ زيرا پيروزى موقتى بود و حفظ ارزشها ماندگار است و اگر با اين ديد به برنامههاى انبيا و اوليا نگاه كنيم پاسخ بسيارى از سؤالات روشن مىشود .
بعضى سؤال مىكنند چرا هنگامى كه عمرو عاص و بصر بن ارطاة در زير شمشير على عليه السلام قرار گرفته بود ، حضرت به زندگانى اين دو موجود كثيف و خونخوار پايان نداد ، زيرا آنها پيراهن خود را بالا زده بودند و عورت خود را نمايان ساخته بودند . پاسخش اين است كه امام عليه السلام حفظ ارزشها را بر اين امور مقدم مىداشت و اين يك مكتب عالى الهى و انسانى است كه ممكن است بسيارى آن را برنتابند .
در دنياى امروز سخن از حفظ ارزشها در ميدان جنگ ، زياد به ميان مىآيد ؛ ولى بسيارى از سلاحها جزء سلاحهاى ممنوعه شمرده مىشود و دستوراتى دربارهء عدم حمله به غير نظاميان و رفتار انسانى با اسيران داده شده است ؛ ولى همان گونه كه بارها و بارها در تاريخ معاصر ديدهايم ، به هنگام عمل هيچ يك از آنها به رسميّت شناخته نمىشود . با سلاحهاى كشتار جمعى مانند بمب اتم و سلاحهاى شيميايى گروه زيادى از انسانها را مىكشند و غير نظاميان را به خاك و خون مىكشند واسيران جنگى را زير بدترين شكنجهها قرار مىدهند و مىتوان
هامش
( 1 ) . شرح نهجالبلاغهء علّامه تسترى ، ج 13 ، ص 514 .