شاعر معروف عرب « متنبى » نيز در اين زمينه مىگويد :
به قدر الكدّ تكتسب المعالي * و من طلب العلى سهر اللّيالي
تروم العزّ ثمّ تنام ليلا * يغوث البحر من طلب اللّئالي
به اندازهء كوشش و زحمت افتخارات به دست مىآيد و كسى كه طالب افتخار و برترى است ، بايد شب بيدار بماند .
تو عزّت مىخواهى سپس تمام شب را تا به صبح مىخوابى در حالىكه آنها كه طالب لؤلؤ و گوهرند بايد در دريا فروروند .
تاريخ زندگى اقوام مختلف نيز آنچه را در اين روايات و خطبهء بالا آمده است ، تصديق و تأييد مىكند . اقوامى در دنيا به اوج قدرت رسيدند كه سختكوش و پرتوان بودند ؛ ولى اقوام و افراد خوشگذران و تنپرور همواره عقب افتاده و سر افكنده بودند .
* * * مرحوم سيّد رضى در پايان اين خطبه كه در واقع پايان مجموع خطب نهج البلاغه است ، درود بر پيغمبر اكرم و آلش مىفرستد و بخش خطبهها را پايان مىدهد و چنين مىگويد :
و صلّى اللّه على سيّدنا محمّد النّبىّ الأمّي و على آله مصابيح الدّجى و العروة الوثقى و سلّم تسليما كثيرا .
درود خدا بر سيّد و سرور ما محمّد پيامبر امى و بر خاندانش چراغهاى روشنى بخش تاريكيها و رشتههاى محكم الهى و سلام فراوان خداوند بر آنها باد .
* * * خدا را شكر مىگوييم كه توفيق داد پس از چهارده سال كار مداوم ، شرح خطبههاى نهج البلاغه را كه مهمترين بخش آن و در حدود دو سوم مجموع كتاب شريف نهج البلاغه را تشكيل مىدهد ، به پايان آوريم .
پايان خطبههاى نهج البلاغه