فجعلت أتّبع مأخذ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله فأطأ ذكره ، حتّى انتهيت إلى العرج .
ترجمه
من خود را در همان راهى قرار دادم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله از آن راه رفته بود . همه جا به سراغ او بودم و در گذرگاه يادش قدم مىزدم تا اينكه به منزلگاه عرج ( منزلگاهى نزديك مدينه ) رسيدم ( و در اين هنگام احساس آرامش كردم كه به زودى پيشواى محبوبم را خواهم ديد ) .
شرح و تفسير گذرگاه ياد محبوب !
اين سخن همان گونه كه مرحوم سيّد رضى گفته است ، بخش كوتاهى از خطبهء مفصّلى است كه امام آن را بيان فرموده و مرحوم سيّد رضى اين چند جمله را به موجب لطافتى كه در تعبيرات آن از نظر فصاحت و بلاغت يافته جدا ساخته است .
از كتاب تمام نهج البلاغه چنين برمىآيد كه اين كلام بخشى از خطبهاى بوده كه ضمن آن امام عليه السّلام موقعيّت خود را نسبت به رسول خدا بيان مىكند و در جاى جاى آن رابطهء نزديك خود را با آن حضرت و عنايت و توجّه آن حضرت را نسبت به خودش شرح مىدهد و در ضمن همان خطبه موقعيّت اهل بيت عليهم السّلام را كاملا روشن مىسازد . « 1 »
اين سخن - همانگونه كه در بالا اشاره شد - ناظر به زمانى است كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله بعد از داستان « ليلة المبيت » با شتاب به سوى مدينه مىرفت و امام در
هامش
( 1 ) . كتاب تمام نهج البلاغه ، ص 246 ، خطبهء 19 ( اين جمله در ادامهء خطبه در صفحهء 249 آمده است ) .