لأوليائك ، و أحضرهم بالكفاية للمتوكّلين عليك ) .
اشاره به اينكه كسانى كه واجد اين دو صفت باشند ؛ يعنى در زمرهء اولياء اللّه در آيند و يا در وصف متوكّلان قرار گيرند مشمول اين نعمت بزرگ خواهند شد كه انسشان با خدا است و خداوند مشكلات آنها را بر طرف مىكند . به اين ترتيب امام عليه السّلام در ضمن مناجات با پروردگار درس انسانسازى هم مىدهد .
از آنجا كه حلّ مشكلات منوط به آگاهى بر آنهاست در ادامهء اين سخن مىافزايد : « تو درون آنها را مىبينى و از ضمير آنان آگاهى و از اندازهء بينش عقلهاى آنها باخبرى . اسرار آنان بر تو مكشوف و قلوبشان سخت به تو مشتاق است » ؛ ( تشاهدهم في سرائرهم ، و تطّلع عليهم في ضمائرهم ، و تعلم مبلغ بصائرهم . فأسرارهم لك مكشوفة ، و قلوبهم إليك ملهوفة « 1 » ) .
آرى ! خداوند از سرائر و ضمائر همه آگاه است ، چرا كه او به ما از خود ما نزديكتر است ، چنانكه مىفرمايد :
« وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ وَ نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ »
« 2 » .
تفاوت ميان سرائر و ضمائر ممكن است از اين جهت باشد كه سرائر معمولا به حالات اخلاقى گفته مىشود و ضمائر به نيّاتى گفته مىشود كه انسان در دل مىپروراند و به دنبال آن حركت مىكند .
گاهى اين دو واژه به معناى يكديگر نيز استعمال مىشوند .
بصائر جمع بصيرة به معناى بينش است كه معمولا به بينش عقلى و فكرى اطلاق مىشود .
هامش
- آرامش در كنار چيزى و يا با چيزى به دست آوردن است و بعضى معتقدند كه انسان را بدين جهت انسان مىگويند كه روح اجتماعى دارد و انس مىگيرد .
( 1 ) . « ملهوفة » به معناى مشتاق يا داغدار است و از ريشهء « لهف » بر وزن « كهف » گرفته شده و در اينجا معناى اوّل مناسبتر است .
( 2 ) . ق ، آيهء 16 .