او ارزانى داشته است بجا آورد و به دنبال آن در اين بخش از خطبه دست به درگاهش برمىدارد و تقاضاى نعمتهايى مىكند كه مكمّل نعمتهاى پيشين است و در سه جمله كه هر جمله با « اللّهم » شروع مىشود خواستههاى خود را در پيشگاه الهى عرضه مىدارد :
نخست مىگويد : « خداوندا ! » به تو پناه مىبرم با آنكه در سايهء بىنيازى تو هستم ، فقير شوم و با آنكه در پرتو هدايت تو قرار گرفتهام گمراه گردم يا در سايهء حكومت تو بر من ستم شود يا با اينكه همه چيز در دست توست مغلوب و مقهور گردم » ؛ ( اللّهمّ إنّي أعوذ بك أن أفتقر في غناك ، أو أضلّ في هداك ، أو أضام « 1 » في سلطانك ، أو أضطهد « 2 » و الأمر لك ! ) .
اين چهار جمله كه همه بازگشت به توحيد افعالى مىكند اشاره به اين است كه غنا و بىنيازى ، هدايت و پيروزى و غلبه بر دشمن و مشكلات همه در سايهء لطف خدا ميسّر است ؛ همان گونه كه قرآن مجيد مىفرمايد : «
« يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ »
اى مردم ! همهء شما فقير هستيد و غنىّ و بىنياز تنها خداست » « 3 » و مىفرمايد : «
« مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِي »
كسى را كه خدا هدايت كند تنها او هدايت يافته است » « 4 » و نيز مىفرمايد : «
« إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلا غالِبَ لَكُمْ »
اگر خداوند شما را يارى كند هيچ كس بر شما غلبه نخواهد كرد » . « 5 »
حضرت در دومين دعا و درخواست ، عرضه مىدارد : « خداوندا ! نخستين موهبت از مواهب خويش را كه از من مىگيرى جان من قرار ده و جانم نخستين وديعه از ودايع نعمتهايت باشد كه از من باز مىستانى ( و چشم و گوش و ساير
هامش
( 1 ) . « أضام » از ريشهء « ضيم » بر وزن « عين » به معناى ظلم كردن و خوار نمودن گرفته شده است .
( 2 ) . « أضطهد » از ريشهء « ضهد » بر وزن « مهد » به معناى مقهور ساختن گرفته شده است و « اضطهاد » به معناى تأكيد در مقهور نمودن است .
( 3 ) . فاطر ، آيهء 15 .
( 4 ) . اعراف ، آيهء 178 .
( 5 ) . آل عمران ، آيهء 160 .