جملهء اوّل از آرام بودن طبيعت اين دريا سخن مىگويد و جملهء دوم از تأثير عوامل بيرونى ؛ يعنى تندبادها بر صفحهء درياها .
اينكه مىفرمايد : « ابرهاى پر باران نيز آن را به حركت درمىآورد » ؛ ( و تمخضه الغمام الذّوارف ) يا به اين دليل است كه چنين ابرهايى همواره همراه با طوفانهاست ، يا اينكه باران سيلآسا كه بر صفحهء اقيانوسها مىريزد ، آن را تحت تأثير خود قرار داده و موّاج مىكند .
جملهء
« إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشى »
يا اشاره به سكون و حركت درياهاست كه در بالا ذكر كرديم يا اشاره است به تمام آنچه امام عليه السّلام در اين خطبه دربارهء آفرينش كوهها و درياها و خلقت زمين و آسمان آورده است .
جملهء
« إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشى »
« 1 » كه برگرفته از قرآن مجيد است عبرت گرفتن را براى صاحبان خشيّت و ترس از خدا مىداند ، چرا كه اين خشيّت ، زاييدهء علم است و عالمانند كه از اين امور عبرت مىگيرند همانگونه كه در جاى ديگر مىفرمايد :
« إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ »
« 2 »
* * *
هامش
( 1 ) . نازعات ، آيهء 26 . جالب توجّه است كه آيهء پيش گفته در قرآن مجيد نيز در سياق آيات خلقت و آفرينش آسمان و زمين آمده است .
( 2 ) . فاطر ، آيهء 28 .