خطبه در يك نگاه
همان گونه كه از شأن ورود خطبه دانستيم مقصود اصلى از آن نصيحت عثمان و هشدار دادن مؤدبانه و دلسوزانه براى جلوگيرى از خلافكارىهاى دستگاه او بوده است و از سه بخش تشكيل يافته است :
بخش اوّل ، خطاب به شخص عثمان است ؛ خطاب يك ناصح مشفق به شخصى كه او را بر لب پرتگاه مىبيند . در اين بخش امام عليه السّلام روى آگاهىهاى عثمان به احكام اسلام و سوابق او در خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تكيه كرده تا او را از انحراف و اشتباه باز دارد .
در بخش دوّم ، امام عليه السّلام يك بحث جامع و كلّى دربارهء پيشوايان عادل و ظالم و ويژگىهاى هر يك بيان فرموده كه مىتواند سرمشقى براى هر زمان و هر مكان باشد و سپس به عثمان هشدار مىدهد كه بازيچهء دست اطرافيان خود و امثال مروان نشود .
در بخش سوّم ، پاسخى از عثمان نقل شده كه امام عليه السّلام بعد از شنيدن آن پاسخ راهكار خروج و نجات از وضع موجود را به او ارائه مىفرمايد ؛ ولى افسوس كه اين نصايح در وى مؤثر واقع نشد و حوادث تلخ و دردناك و خشونت بارى به دنبال آن رخ داد .
* * *