سپس در تكميل اين سخن مىافزايد : « گويا ( مىبينم ) در پرتو خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، نعمتهاى الهى بر شما كامل شده و آنچه را آرزو داشتهايد خداوند به شما ارزانى داشته است » . ( فكأنكم قد تكاملت من اللّه فيكم الصّنائع ، « 1 » و أراكم ما كنتم تأملوون ) .
امام عليه السّلام در اين سخن كوتاه ، به چند نكته اشاره فرموده ؛ نخست اينكه :
آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله همانند ستارگانند كه قرآن مجيد دربارهء آنها مىفرمايد :
« وَ بِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ »
؛ آنها به وسيلهء ستارگان هدايت مىشوند » . « 2 » و در جايى ديگر مىفرمايد :
« وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ »
؛ خداوند كسى است كه ستارگان را براى شما قرار داد ؛ تا در تاريكىهاى صحرا و دريا بوسيلهء آنها هدايت شويد » . « 3 » در زمانهاى قديم كه قطب نما اختراع نشده بود و جادّهها به صورت امروز نبود ، قافلهها در صحراها ، و كشتىها در درياها ، در شبهاى تاريك به وسيلهء ستارگان آسمان راه را پيدا مىكردند و به منزل مقصود مىرسيدند و از ظلمات برّ و بحر رهايى مىيافتند .
نجات در دنيا و آخرت و راهيابى به سعادت دارين نيز در پرتو هدايت آل محمّد عليهم السّلام امكان پذير است .
مطلب ديگر اينكه : آسمان ، شب خالى از ستاره نمىشود ؛ هر زمان ستارگانى آرام و آهسته غروب مىكنند ، ستارگان ديگرى در افق مشرق ظاهر مىشوند ؛ اهل بيت پيامبر عليهم السّلام نيز چنين هستند ؛ هر امامى چشم از جهان فرو مىبندد ، امام ديگرى جاى او را مىگيرد تا نوبت به حضرت مهدى عليه السّلام رسد و با قيام خود جهان را پر از عدل و داد كند .
هامش
( 1 ) « صنايع » جمع « صنيعه » در اين گونه موارد به معناى نعمت و احسان است .
( 2 ) سورهء نحل ، آيهء 16 .
( 3 ) سورهء انعام ، آيهء 97 .