مجيد دو گونه احكام وجود دارد : احكام جزيى و احكام كلّى ، احكام جزيى مانند احكامى است كه براى عبادات ذكر شده ، طرز وضو و غسل و تيمّم و يا مسائلى همچون قبله و عدد نمازها و مانند آن .
منظور از مسائل كلّى ، قواعد عامّى است كه در قرآن مجيد وارد شده و شمول بسيار وسيع و گستردهاى دارد ، مانند قاعدهء « وجوب وفادارى نسبت به هر گونه عقد و پيمان »
« أَوْفُوا بِالْعُقُودِ »
« 1 » و قاعدهء « لا حرج »
« وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ »
« 2 » و قاعدهء « لا ضرر » كه از بعضى از آيات قرآن استفاده مىشود و امثال آن ، كه پاسخگوى نيازهاى انسانى در مسائل حقوقى و غيره مىباشد و اگر اصول و قواعد كلّى كه از كلمات معصومين استفاده مىشود و اعتبار و حجيّت آن با قرآن مجيد ثابت شده ، بر آن بيفزاييم مسأله روشنتر مىشود .
به تعبير ديگر : موضوعات دائما در تغييرند و اصول كلّى ثابتند ، دگرگونى موضوعات سبب مىشود كه موضوع از تحت حكمى خارج شده و تحت حكم ديگرى قرار گيرد ، به همين دليل امروز ما مىتوانيم تمام مسائل مستحدثه را كه ذكرى از آنها در كتاب و سنّت به طور خصوص نيامده ، از آن قواعد كليّه استنباط كنيم و در كتابهاى مسائل مستحدثه بنويسم ، و بهترين دليل بر امكان چيزى وقوع آن است .
شرح بيشتر در بارهء اين موضوع را در كتبى كه به عنوان مسائل مستحدثه نوشته شده است جستجو كنيد .
3 - چرا شگفتيهاى قرآن پايان نمىيابد ؟
در جملههاى اخير اين خطبه خوانديم كه امام ( ع ) در بارهء قرآن مىفرمايد : « لا تفنى عجائبه و لا تنقضي غرائبه ، شگفتيهاى قرآن از ميان نمىرود و اسرار نهفتهء آن
هامش
( 1 ) سورهء مائده ، آيهء 1 .
( 2 ) سورهء حج ، آيهء 78 .