سؤال 1746 - در فرض سؤال قبل چنانچه از افرادى كه در عسر و حرج قرار دارند ، آگاهى تفصيلى و جزئى نداشته باشيم ، ولى به طور كلّى و به نحو اجمالى آگاهى وجود داشته باشد ، آيا تحقيق و تفحّص لازم است ؟
جواب : چنانچه به صورت شبههء محصوره باشد ، تفحّص لازم است . امّا اگر غير محصوره باشد ، لازم نيست .
سؤال 1747 - برخى مىگويند : « در اين قبيل موارد حكم مولوى ( نه ارشادى ) ولىّ فقيه زمان مشخّص كنندهء تكليف خواهد بود . » حال اگر در كشورى ، اعمّ از اسلامى يا غير اسلامى ، مسلمين داراى رهبرى دينى به نحو مذكور نبودند ، وظيفهء آنها چيست ؟
جواب : به مجتهدين جامع الشرائط ، و در نبود آنها به عدول المؤمنين آگاه از مسائل شرع و مسائل زمان و مكان ، مراجعه مىكنند .
20 - صلهء رحم
سؤال 1748 - آيا صلهء ارحام ، حقّ اللَّه است ، يا حقّ النّاس محسوب مىشود ؟
جواب : نوعى حقّ اللَّه است ، كه خداوند دربارهء رحم مقرّر فرموده است .
سؤال 1749 - آيا صلهء رحم هم مشمول قاعدهء « لا حرج » و « لا ضرر » مىشود ؟ مثلًا اگر صلهء رحم با شخصى ، مايهء هتك آبرو يا آزار انسان گردد ، آيا ترك آن جايز است ؟
جواب : آرى ، در مواردى كه ضرر يا مشقّت مهمّى باشد ، استثنا مىشود .
سؤال 1750 - در صورت بىحجابى ارحام ، و عدم وجود شرايط نهى از منكر ، بازهم صلهء رحم واجب است ؟
جواب : در صورتى كه سبب امضاى اعمال آنها نشود ، بايد صلهء رحم را به جا آورد ، و تا آنجا كه ممكن است با زبان خوش ، امر به معروف و نهى از منكر كرد .
سؤال 1751 - چنانچه در همنشينى با اقوام نزديك ترس آن باشد كه خود انسان به غيبت مبتلا گردد ، يا شاهد غيبت كردن ديگران باشد ، و نهى از منكر را هم در آن مجالس به سخريّه بگيرند ، آيا مىتوان با آنان قطع رابطه كرد ؟