جواب : فرقى بين ارش و ديه در اين جهت نيست .
2 - در جراحات متعدّدى كه ديهء مجموع آن معادل موضحه يا بيشتر ، ولى منفرداً كمتر است ( اعمّ از اين كه ديهء مقدّره داشته باشد ، يا نداشته باشد ) چطور ؟
جواب : جنايات مستقلّه كه هر كدام ديهء آن كمتر از موضحه است ، مشمول حكم عاقله نيست .
3 - جراحاتى وارد شده كه كمتر از موضحه ديه دارد ، لكن عيبى از آن حاصل شده كه ديهء جراحت به همراه عيب معادل موضحه يا بيشتر مىشود . در اين صورت عاقله ضامن است ؟
جواب : در اين فرض كه جنايت ، جنايت واحده است ، شامل مىشود .
سؤال 1295 - هرگاه قتل خطاى محض با علم قاضى ثابت شود ، ديه بر عهدهء چه كسى است ؟ عاقله ، يا خود جانى ؟
جواب : احتياط واجب آن است كه خود جانى بپردازد .
سؤال 1296 - اگر مجنون يا صغير ، بر پدر خود ضرب يا جرحى كه ديهء آن بر عهدهء عاقله است وارد كند ، مسئول پرداخت ديه كيست ؟
آيا در اين مورد خاص مىتوان ساير اقرباى نسبى مجنون يا صغير را كه جزء ورثهء فعلى او محسوب نمىشوند ( مانند برادران ) به ترتيب اقربيّتِ به جانى مسئول پرداخت ديه به عنوان عاقله دانست ؟
جواب : آرى ديه بر عاقله است ، ولى سهمى از آن به صغير يا مجنون نمىرسد .
سؤال 1297 - در رابطه با كيفيّت و شرايط مسئوليّت عاقله پاسخ دهيد :
الف ) در مورد جنايات خطاى محضِ عاقلِ بالغ ، تنها ديهء قتل و جراحتهاى موضحه و زيادتر از آن بر عهدهء عاقله مىباشد ، و ديهء جنايات كمتر از موضحه بر عهدهء خود جانى است . آيا اين حكم در مورد نابالغ و ديوانه نيز صادق است ؟ به عبارت ديگر ، ديهء جراحات كمتر از موضحه كه نابالغ ( مميّز و غير مميّز ) و يا ديوانه به ديگرى وارد مىكند ، بر عهدهء كيست ؟
جواب : آرى اين حكم درباره صبى و مجنون نيز جارى است ، و مادون
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 484
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٨٤