شكستن استخوان هر عضوى كه براى آن عضو ديهء معيّنى است ، خُمس آن مىباشد ، و اگر معالجه شود و بدون عيب گردد ، ديهء آن 45 ديهء شكستن آن است . . . » ، و مادّهء 382 همان قانون ، مبنى بر اين كه : « اگر با شكستن ، يا سوزاندن ، يا امثال آن ، بينى را فاسد كنند ، در صورتى كه اصلاح نشود ، موجب ديهء كامله است ، و اگر بدون عيب جبران شود ، ديهء آن يك صد دينار مىباشد » و نظر به رويّهء حاكم در اكثر محاكم ، كه هرگاه بينى در اثر صدمات عمدى يا غير عمدى صرفاً دچار شكستگى شود ، احتساب ديه را خارج از قاعدهء كلّى ملحوظ در مادّهء 442 قانون مجازات اسلامى دانسته ، و مستند به مادّهء 382 قانون مذكور ، جانى در صورت اصلاح شكستگى ، محكوم به پرداخت يك صد دينار مىگردد ، و در صورت عدم اصلاح ، يك ديهء كامله منظور مىگردد . در حالى كه به نظر مىرسد موضوع اين مادّه فساد بينى مىباشد ، و شكستن ، يا سوزاندن ، يا امثال آن به عنوان اسباب فساد بينى مطرح گرديده ، نه از مصاديق آن . لذا با عنايت به ابهام در مفهوم و مصاديق فساد بينى ، بفرماييد :
اوّلًا : منظور از فساد بينى به طور مشخّص چه مىباشد ؟ و چگونه جبران مىگردد ؟
ثانياً : ديهء شكستن بينى در صور مختلف چه مقدار مىباشد ؟
جواب : اوّلًا : منظور از فساد بينى آن است كه بر اثر عفونتِ جنايت ، يا پاشيدن اسيد ، يا مانند آن ، كلّ بينى از بين برود . ثانياً در صورت فساد كامل ، ديهء كامله دارد ، و در صورت شكستن و فساد ناقص ، اعمّ از اين كه جبران شود يا نشود ، رجوع به ارش خواهد شد .
سؤال 1199 - با توجّه به نظرات فقهاى بزرگوار شيعه مبنى بر اين كه : « اگر با شكستن يا سوزاندن يا امثال آن بينى فاسد شود موجب ديهء كامل است . » لطفاً بفرماييد : با عنايت به اين كه با پيشرفت علم پزشكى ، امروزه شكستگى بينى به سادگى و با هزينه كم قابل درمان است ، و معمولًا با شكستن بينى فاسد نمىشود ، آيا بازهم ديهء كامل بايد پرداخت ، يا اگر بدون عيب ترميم شود ، يكصد دينار بايد داد ، يا
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 456
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٥٦