7 - غيبت
سؤال 486 - آيا صحبتها و سر و صداهاى سياسى ، كه نقل مجالس شده ، و افراد دانسته يا ندانسته موضوعى را به اين و آن نسبت مىدهند ، غيبت حساب مىشود ؟
جواب : نسبت دادن شايعات به يكديگر نوعى تهمت است ، فراتر از غيبت ؛ آرى اگر عيب پنهانى را بدون جهت آشكارا بگويند ، غيبت است .
سؤال 487 - اگر گفته شود : « فلان اداره يا سازمان به مردم ظلم مىكند ، يا خيلى ايراد مىگيرد » و امثال اين گونه جملات ، آيا چنين سخنانى حرام است ؟
جواب : اگر ظلم آن آشكار باشد اشكالى ندارد .
سؤال 488 - اگر غيبتكننده شخص غائب را نشناسد ، ولى شنوندهء غيبت او را بشناسد ، آيا غيبت محسوب مىشود ؟ مثلًا فردى جنسى را از مغازهدارى خريده است . شخصى كه مغازهدار را نمىشناسد عيوب جنس خريدارى شده را تذكّر مىدهد ، و جملاتى از اين قبيل مىگويد : « آن مغازهدار كلاهبردار است » ، « خائن است » ، « سَرَت كلاه گذاشته » آيا اين كار مجاز است ؟
جواب : جايز نيست ؛ مگر اين كه عمل او ظاهر و آشكار ، يا در مقام مشورت و رفع ظلم بوده باشد .
سؤال 489 - آيا در مواردى كه هدف عقلايى در كار است ، مثلًا در مقام مشورت ديگران ، مىتوانيم سوء ظن خود را نسبت به شخصى بازگو كنيم ؟ مثلًا در جايى دزدى يا قتلى صورت گرفته ، و ما احتمال مىدهيم كه دزد يا قاتل فلان شخص باشد . در اين صورت چنانچه در مقام مشورت و بازجويى نيروهاى انتظامى از ما ، و يا حتّى ابتداءً سوء ظن خود را نسبت به آن شخص بازگو كنيم ، چه حكمى دارد ؟
جواب : در صورتى كه براى كشف جرم غالباً راهى جز اين گونه تحقيقات وجود نداشته باشد ، شرعاً جايز است . ولى بايد كارى كرد كه آبروى اشخاص در ظاهر كاملًا محفوظ باشد ، و بدون اثبات جرم به كسى اهانت نشود .
8 - دروغ
سؤال 490 - امروزه از افراد زيادى دروغ مىشنويم ، و هنگامى كه نهى از منكر