براى حجّ سال جارى بنامش اصابت كرده ، برادرانم طىّ موافقت نامهاى ، رضايت دادهاند كه حقير ( كه اولاد ارشد مىباشم ) به نيابت از او حجّ مذكور را برگزار نمايم .
امّا شوهر خواهر متوفّايم به ادّعاى اين كه من يكى از ورّاث مادرتان ( به واسطهء فوت خواهرتان بعد از او ) مىباشم ، راضى به انجام حجّ مذكور نيستم ، و تا سهم الارث همسرم را برابر قيمت فعلى حجّ تمتّع ( كه در بازار آزاد مىخرند ) ، ندهيد ، امضا نمىكنم . با توجّه به عرايض بالا ، استدعا دارد بيان فرماييد :
الف ) تتمّهء مخارج حجّ فوق الذّكر ( كه طبق فيش مزبور ، بلدى مىباشد ) از اصل تركهء مادرمان پرداخت مىگردد ، يا از ثلث آن ؟
جواب : اين مسأله چند حالت دارد : نخست اين كه مادر شما مىتوانسته حجّ برود و كوتاهى كرده ، در اين صورت ، حجّ بر او واجب شده و بايد از تركهء او برداشته شود ، ولى بايد حجّ بلدى را به حجّ ميقاتى تبديل كرد ، و تفاوت آن در ميان ورثه تقسيم شود . مگر اين كه ورثه رضايت دهند .
دوّم : اين كه مادر جز از طريق فيش حجّ نمىتوانسته به حجّ برود ، ولى وصيّت كرده كه با آن فيش ، براى او حج بجا آورند . هرگاه اين وصيّت زائد بر ثلث مال او نباشد ، بايد عملى شود و ورثه حقّى ندارند .
سوّم : اين كه نه مستطيع بوده كه حجّ آزاد بجا آورد ، و نه وصيّت كرده ، بلكه فقط فيش حجّ داشته است . در اين صورت حجّ بر او واجب نيست ، و آن فيش تعلّق به همهء ورثه دارد ، و بايد بقيّهء ورثه يا رضايت دهند و يا سهم آنها به قيمت روز پرداخته شود . ضمناً توجّه داشته باشيد در صورت اوّل و دوّم فقط هزينهء گوسفند و لباس احرام را مىتوان از مال ميّت برداشت ، نه چيز ديگر .
ب ) در ميان ورّاث آن مرحومه ، چه كسى سزاوارتر است كه حجّ مزبور را به نيابت از آن مرحومه انجام دهد ؟
جواب : اگر وصيّت كرده ، شخصى كه دربارهء او وصيّت شده اوْلى است . در غير اين صورت ، هر كدام كه ورثه توافق كنند اولى است .
سؤال 397 - كسى كه مستطيع است و در منطقهاى زندگى مىكند كه مسجد وجود
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 128
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٢٨